آلبالو میوهای کمکالری و سرشار از آنتوسیانین، پلیفنول و ویتامین C است و مهمترین خواص آلبالو برای زنان، طبق پژوهشهای موجود، به کاهش نشانگرهای التهاب، کمک به بهبود دردهای عضلانی پس از فعالیت، احتمالاً بهتر شدن خواب و کمک به پیشگیری از حملهٔ نقرس مربوط میشود. خوردن آلبالوی تازه در اندازهٔ یک وعدهٔ معمولی میوه برای زنان باردار و شیرده هم مناسب است. بااینحال، بیشتر این شواهد از مطالعههای کوچک و کوتاهمدت، اغلب روی مردان و با آب یا کنسانترهٔ آلبالو به دست آمدهاند و هیچ پژوهشی اثر درمانی آلبالو را در دوران بارداری بررسی نکرده است. پس بهتر است آلبالو را بخشی خوشمزه از یک رژیم متنوع بدانید، نه دارو.
اگر در اینترنت خواندهاید که آلبالو کبد را پاکسازی میکند، سنگ کلیه را از بین میبرد یا جلوی فشار خون بالای بارداری را «کاملاً» میگیرد، این مقاله کمک میکند ادعاهای دارای پشتوانه را از باورهای بدون شاهد جدا کنید و بدانید در بارداری، شیردهی و ماههای پس از زایمان چه شکلی از آلبالو به کار شما میآید.
آلبالو و گیلاس چه تفاوتی دارند؟
در بسیاری از متنهای فارسی، خواص آلبالو و گیلاس با هم قاطی میشود. آلبالو یا «گیلاس ترش» (Prunus cerasus) طعمی ترش دارد و بیشتر به شکل پخته، شربت، مربا یا خشکشده مصرف میشود. گیلاس (Prunus avium) شیرینتر است و معمولاً تازه خورده میشود. بیشتر پژوهشهای بالینی دربارهٔ خواب، ریکاوری عضلات و فشار خون با آلبالوی ترش، بهویژه رقم «مونتمورنسی»، و آن هم به شکل آب یا کنسانتره انجام شدهاند.
یک نکتهٔ جالب: برخلاف تصور رایج، آلبالو همیشه ملاتونین بیشتری از گیلاس ندارد. در مروری که در مجلهٔ Nutrients منتشر شد، مقدار ملاتونین در برخی رقمهای گیلاس حدود ۱۰ تا ۲۰ نانوگرم در هر گرم میوهٔ تازه و در آلبالو بسته به رقم، از حدود ۲ تا ۱۳.۵ نانوگرم گزارش شده است. یعنی رقم میوه و شکل مصرف آن، از نام آن مهمتر است.
در آلبالو چه موادی وجود دارد؟
آلبالو و گیلاس میوههایی کمکالری و پرمغذی هستند و فیبر، پلیفنولها (بهویژه آنتوسیانین که رنگ قرمز تیره را میسازد)، کاروتنوئیدها، ویتامین C و پتاسیم دارند. طبق اطلاعاتی که کلیولند کلینیک منتشر کرده است، یک فنجان گیلاس تازه حدود ۲۶۰ میلیگرم پتاسیم و سدیم بسیار کمی دارد. همین ترکیب پتاسیم بالا و سدیم پایین یکی از دلایلی است که این میوهها را برای سلامت قلب و عروق مفید میدانند.
در مقابل، آلبالو منبع مهمی برای آهن نیست. برای مثال، یک فنجان گیلاس تازه کمتر از نیم میلیگرم آهن دارد. بنابراین اگر جایی خواندید که «آلبالو خشک خونساز است»، بدانید ویتامین C آن ممکن است جذب آهن غذاهای دیگر را کمی بهتر کند، اما خودش جایگزین منابع اصلی آهن نیست.
مهمترین خواص آلبالو برای زنان از نگاه پژوهشها
کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو
پژوهشگران وزارت کشاورزی آمریکا و دانشگاه کالیفرنیا در سال ۲۰۱۸، ۲۹ مطالعهٔ انسانی دربارهٔ آلبالو و گیلاس را مرور کردند. در ۸ مطالعه از ۱۰ مطالعه، نشانگرهای استرس اکسیداتیو کاهش یافت و در ۱۱ مطالعه از ۱۶ مطالعه، نشانگرهای التهاب کمتر شد. نکتهٔ مهم این است که بیشتر این مطالعهها کمتر از دو هفته طول کشیدند و مقداری معادل ۴۵ تا ۲۷۰ عدد گیلاس یا آلبالو در روز، اغلب به شکل آب یا پودر، استفاده کردند. بخشی از هزینهٔ پژوهشهای این گروه را هم انجمنهای تولیدکنندهٔ گیلاس تأمین کرده بودند؛ این موضوع نتایج را باطل نمیکند، اما خوب است آن را بدانید.
این موضوع برای شما چه معنایی دارد؟ یک مشت آلبالو در روز بخشی از رژیمی ضدالتهابی و سرشار از میوه است، اما نباید انتظار داشت همان اثرهایی را بدهد که با مقدارهای بسیار زیاد کنسانتره در آزمایشها دیده شده است.
خواص آلبالو برای خواب
بیخوابی در بارداری و ماههای پس از زایمان بسیار شایع است و بسیاری از زنان دنبال راهی طبیعی برای خواب بهتر هستند. آلبالو مقداری ملاتونین و تریپتوفان دارد. یک مرور نظاممند و فراتحلیل در سال ۲۰۲۳، هشت مطالعه با کیفیت روششناختی کم تا متوسط را بررسی کرد. در اندازهگیریهای عینی، مدت کل خواب و بازدهی خواب با مصرف آلبالو بهتر شد و در برخی جوانان سالم تا حدود ۶۷ دقیقه خواب بیشتر گزارش شد. اما خود شرکتکنندگان در پرسشنامهها تفاوت معناداری احساس نکرده بودند.
«Tart cherry may be the next frontier of sleep medicine and warrants further research.»
«آلبالو ممکن است مرز تازهٔ پزشکی خواب باشد و به پژوهش بیشتری نیاز دارد.»
— برندون استرتون، پژوهشگر دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه آدلاید، در مرور نظاممند سال ۲۰۲۳
نویسندگان همین مرور تأکید کردهاند که مقدار ملاتونین موجود در آلبالو بسیار کمتر از دوزهای دارویی است و سازوکار اثر آن هنوز روشن نیست. در این مطالعهها هیچ زن بارداری شرکت نداشت. اگر با بی خوابی بارداری درگیر هستید، آلبالوی تازه بهعنوان میانوعدهٔ عصر مشکلی ندارد، اما پیش از مصرف مکمل یا کنسانترهٔ آلبالو برای خواب با پزشک یا ماما مشورت کنید.
کمک به بهبود دردهای عضلانی و خستگی پس از فعالیت
در مرور سال ۲۰۱۸، مصرف آلبالو یا گیلاس در ۸ مطالعه از ۹ مطالعه، درد عضلانی و افت قدرت پس از ورزش سنگین را کاهش داد. این یافته برای زنانی که ورزش منظم دارند یا پس از زایمان بهتدریج فعالیت بدنی را از سر میگیرند جالب است. بااینحال، دربارهٔ اثر آلبالو بر دردهای قاعدگی هیچ مطالعهٔ مستقیمی پیدا نکردیم. ادعای «تسکین درد پریود با چای آلبالو» فقط بر پایهٔ خاصیت ضدالتهابی کلی آن است و هنوز آزمایش نشده است.
نقرس و درد مفاصل
نقرس در زنان کمتر از مردان دیده میشود، اما برای زنانی که به آن مبتلا هستند، آلبالو و گیلاس یکی از غذاهای پرسابقه در پژوهشهاست. در مطالعهای روی ۶۳۳ بیمار مبتلا به نقرس که حدود ۲۲ درصد آنها زن بودند، خوردن گیلاس یا آلبالو در دو روز با حدود ۳۵ درصد خطر کمتر حملهٔ نقرس همراه بود. هر وعده در این مطالعه نصف فنجان، یعنی حدود ۱۰ تا ۱۲ عدد میوه، تعریف شده بود. وقتی مصرف میوه با داروی کاهندهٔ اسید اوریک همراه شد، خطر حمله حدود ۷۵ درصد کمتر بود.
این مطالعه مشاهدهای بود و خود پژوهشگران گفتهاند برای تأیید آن به کارآزمایی بالینی نیاز است. پس آلبالو میتواند کنار درمان قرار بگیرد، اما جای داروی تجویزشده را نمیگیرد. در مرور سال ۲۰۱۸ هم هر ۵ مطالعهای که علائم آرتریت را بررسی کرده بودند، بهبودی گزارش کرده بودند.
خواص آلبالو برای فشار خون و قلب
در یک کارآزمایی کوچک که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، ۱۵ مرد مبتلا به فشار خون مرزی ۶۰ میلیلیتر کنسانترهٔ آلبالو نوشیدند و فشار سیستولیک آنها دو ساعت بعد، در مقایسه با دارونما، بهطور میانگین ۷ میلیمتر جیوه کمتر شد. در مرور سال ۲۰۱۸ هم ۵ مطالعه از ۷ مطالعه کاهش فشار خون را نشان داده بودند. این اثرها کوتاهمدت و روی گروههای کوچک دیده شدهاند.
«High-potassium, low-sodium foods, eaten in moderation, can help lower your blood pressure»
«غذاهای پرپتاسیم و کمسدیم، اگر به اندازه خورده شوند، میتوانند به کاهش فشار خون کمک کنند.»
— کارلی سدلاچک، کارشناس تغذیهٔ بالینی، کلیولند کلینیک
اگر فشار خون شما بهطور طبیعی پایین است یا داروی فشار خون مصرف میکنید، خوردن آلبالوی تازه در حد معمول مشکلی ایجاد نمیکند، اما پیش از مصرف منظم کنسانتره یا مکمل آلبالو با پزشک مشورت کنید.
خواص آلبالو برای قند خون و چربی خون
آلبالو و گیلاس شاخص گلایسمی پایینی دارند، اما همچنان کربوهیدرات دارند و باید در حد اعتدال خورده شوند. در یکی از مطالعههای کوچک، زنان مبتلا به دیابت که روزانه ۴۰ میلیلیتر آب آلبالوی تغلیظشده را شش هفته نوشیدند، کاهش هموگلوبین A1C داشتند؛ این مطالعه گروه کنترل نداشت. در زنان مبتلا به دیابت و افراد دارای اضافهوزن، کاهش برخی شاخصهای چربی خون مانند VLDL هم گزارش شده است. این یافتهها امیدوارکنندهاند، اما هنوز برای توصیهٔ درمانی کافی نیستند.
خواص آلبالو برای کبد و کلیه؛ ادعا یا واقعیت؟
برخی منابع فارسی آلبالو را «پاککنندهٔ کبد»، «درمان عفونت کلیه» یا «دفعکنندهٔ سنگ کلیه» معرفی میکنند. در منابع علمیای که بررسی کردیم، شاهد انسانی قابلاعتمادی برای این ادعاها پیدا نشد. خاصیت آنتیاکسیدانی آلبالو ممکن است در درازمدت به سلامت کلی بدن کمک کند، اما عفونت کلیه، سنگ کلیه یا بیماری کبد نیاز به تشخیص و درمان پزشکی دارد. افرادی که بیماری کلیوی دارند یا رژیم کمپتاسیم برایشان تجویز شده است، پیش از مصرف زیاد آلبالو، آب آلبالو یا آلبالو خشک باید با پزشک خود مشورت کنند.
خواص آلبالو برای زنان باردار
آلبالوی تازه یکی از میوههایی است که میتواند بخشی از سبد میوهٔ دوران بارداری باشد. سازمان خدمات بهداشت ملی انگلستان (NHS) توصیه میکند زنان باردار هر روز دستکم ۵ وعده از انواع میوه و سبزی بخورند و میگوید فیبر موجود در میوهها به گوارش کمک میکند و میتواند از یبوست پیشگیری کند. شکل تازه، منجمد، کنسروی، خشک یا آبمیوه همگی بخشی از این وعدهها حساب میشوند. اگر میخواهید سبد میوهٔ خود را متنوعتر کنید، فهرست میوه های مفید در بارداری را هم ببینید.
آنچه در بارداری اهمیت ویژه دارد، شستوشوی دقیق میوه است. NHS تأکید میکند که میوه را باید خوب شست تا خاک باقیمانده که ممکن است انگل توکسوپلاسما داشته باشد، از بین برود؛ این انگل میتواند به جنین آسیب بزند. آلبالو چون کوچک است و اغلب مستقیم از جعبه خورده میشود، در این زمینه بیشتر نادیده گرفته میشود.
دربارهٔ ایمنی، بانک اطلاعات مکملهای RxList میگوید آلبالو در مقدار معمول غذایی در بارداری و شیردهی ایمن است، اما ایمنی مقدارهای دارویی، دم آلبالو و مکملهای آن مشخص نیست. پس آلبالوی تازه، منجمد یا پخته در حد معمول بیخطر است، ولی کپسول، پودر یا کنسانترهٔ آلبالو را بدون مشورت با پزشک یا ماما مصرف نکنید.
آیا آلبالو از فشار خون و دیابت بارداری پیشگیری میکند؟
در برخی مقالهها آمده است که آلبالو خطر پره اکلامپسی را «از بین میبرد». این ادعا درست نیست. هیچ مطالعهای اثر آلبالو را بر فشار خون یا پرهاکلامپسی در زنان باردار بررسی نکرده است و پژوهشهای فشار خون روی مردان غیرباردار انجام شدهاند. پرهاکلامپسی بیماری جدی است که فقط با مراقبتهای منظم بارداری و اندازهگیری فشار خون کنترل میشود.
دربارهٔ قند خون هم همین احتیاط لازم است. اگر به دیابت بارداری مبتلا هستید، آلبالوی تازه را میتوانید جزو سهم میوهٔ روزانهای که متخصص تغذیه برایتان تعیین کرده است بخورید، اما شربت آلبالو، مربا، آب آلبالوی شیرینشده و آلبالو خشک میتوانند قند خون را سریع بالا ببرند. پیش از گنجاندن آب آلبالو یا کنسانترهٔ آن در برنامهٔ غذایی، با پزشک یا متخصص تغذیهٔ خود مشورت کنید.
آیا آلبالو خونساز است؟
کمخونی فقر آهن در بارداری شایع است و طبیعی است که دنبال غذاهای کمککننده باشید. همانطور که گفته شد، آلبالو آهن کمی دارد و مطالعهای پیدا نکردیم که نشان دهد خوردن آن کمخونی را درمان میکند. ویتامین C آن میتواند در کنار غذاهای آهندار مثل حبوبات یا سبزیهای برگسبز مفید باشد. اگر نگران کم خونی در بارداری هستید، آزمایش خون و مکمل آهن طبق نظر پزشک راه اصلی است.
آلبالو در دوران شیردهی و پس از زایمان
بیشتر مادران شیرده نیازی به پرهیز از میوهٔ خاصی ندارند. NHS توضیح میدهد که اگر نوزاد به غذای خاصی حساس باشد، ممکن است لازم شود مادر آن را کنار بگذارد، چون ردی از آنچه میخورید به شیر میرسد. اما این به معنای پرهیز پیشگیرانه از آلبالو نیست. برای یک برنامهٔ متعادل، راهنمای تغذیه دوران شیردهی را هم میتوانید بخوانید.
یکی از نگرانیهای رایج این است که «آلبالو نفاخ است و نوزاد را دچار دلدرد میکند». ما شاهد علمی پیدا نکردیم که آلبالو بهطور خاص باعث گاز یا قولنج در نوزاد شیرخوار شود. نفخ در نوزادان دلایل زیادی دارد، از هوا بلعیدن هنگام شیر خوردن تا حساسیت به پروتئین شیر گاو. اگر چند بار پشت سر هم دیدید که پس از خوردن غذای خاصی نوزاد بیقرار میشود، آن را یادداشت کنید و با پزشک کودک در میان بگذارید. دربارهٔ غذاهای نفاخ در شیردهی هم توضیح بیشتری دادهایم.
در ماههای پس از زایمان، آلبالو از دو جهت به کار میآید: فیبر آن به حرکت منظم روده کمک میکند و طعم ترش آن، جایگزین خوبی برای خوراکیهای پرقند است. اگر کمخوابی شبانه و خستگی دارید، یک کاسه آلبالوی تازه یا ماست با آلبالوی منجمد میانوعدهای سبک و مغذی است. اما برای کاهش وزن پس از زایمان، هیچ میوهای بهتنهایی معجزه نمیکند و آلبالو هم استثنا نیست.
آلبالو خشک، آب آلبالو، شربت، ترشی و چای آلبالو؛ کدام بهتر است؟
بهترین شکل مصرف، آلبالوی تازه یا منجمد بدون شکر است. کلیولند کلینیک حدود یک فنجان میوهٔ تازه یا یکچهارم فنجان میوهٔ خشک در روز را مقدار مناسبی میداند. آلبالوی یخزده خواص خود را تا حد زیادی حفظ میکند و برای فصلهای غیر از تابستان انتخاب خوبی است؛ فقط آن را پیش از فریز کردن بشویید و هستهگیری کنید.
آلبالو خشک و لواشک آلبالو کوچکاند، اما قند آنها متراکم است و خوردن مقدار زیاد آنها بدون اینکه متوجه شوید آسان است. در شربت آلبالو و مربای آلبالو، شکر افزوده بخش بزرگی از کالری را تشکیل میدهد. اگر آب آلبالو میخرید، روی برچسب به دنبال عبارت «بدون شکر افزوده» یا «صددرصد طبیعی» باشید. ترشی آلبالو معمولاً نمک و سرکه دارد؛ اگر فشار خون بالا دارید یا دچار سوزش معده هستید، آن را کم مصرف کنید.
چای یا دمنوش دم آلبالو در طب سنتی برای ادرارآوری استفاده میشود، اما ایمنی دم آلبالو و مکملهای حاوی آن برای زنان باردار و شیرده مشخص نیست. پس تا زمانی که شواهد بیشتری وجود ندارد، بهتر است در این دوران از آن استفاده نکنید یا پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
مضرات آلبالو و نکات ایمنی
آلبالو برای بیشتر افراد بیخطر است، اما چند نکته را در نظر داشته باشید. خوردن مقدار زیاد آن، بهویژه در افرادی که به سالیسیلاتها حساس هستند، ممکن است باعث ناراحتی معده و اسهال شود. محصولات شیرینشده میتوانند قند خون و وزن را بالا ببرند. افرادی که بیماری کلیوی دارند، به دلیل پتاسیم، و کسانی که فشار خون پایین دارند یا داروی فشار خون مصرف میکنند، بهتر است در مصرف کنسانتره و مکمل محتاط باشند.
هستهٔ آلبالو هم نیاز به توجه دارد. مغز هسته ترکیبی به نام آمیگدالین دارد که اگر هسته جویده یا خرد شود، در بدن به سیانید تبدیل میشود.
«Most of the time, nothing happens when you swallow a cherry pit.»
«در بیشتر موارد، با قورت دادن هستهٔ آلبالو یا گیلاس هیچ اتفاقی نمیافتد.»
— سرکالم مکونن، پرستار و متخصص اطلاعات سموم، مرکز ملی کنترل مسمومیت آمریکا
بنابراین قورت دادن تصادفی یک یا دو هستهٔ سالم جای نگرانی ندارد، چون هسته معمولاً دستنخورده دفع میشود. اما هسته را نجوید، آلبالو را با هسته در مخلوطکن نریزید و برای کودکان خردسال حتماً هستهگیری کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از خوردن آلبالو دچار تورم لب، زبان یا گلو، خسخس سینه یا تنگی نفس شدید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید؛ این علائم میتوانند نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید باشند. اگر کسی چند هستهٔ آلبالو را جویده و قورت داده است و سردرد، تهوع، استفراغ، ضعف، گیجی یا تنگی نفس دارد، او را بیدرنگ به اورژانس برسانید.
در دوران بارداری، اگر اسهال یا استفراغ شما بیش از یک روز ادامه پیدا کرد یا نشانههای کمآبی مثل ادرار تیره و سرگیجه داشتید، با پزشک یا ماما تماس بگیرید. سردرد شدید، تاری دید یا تورم ناگهانی صورت و دستها را هرگز به خوردن یا نخوردن غذای خاصی نسبت ندهید؛ این علائم نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند. اگر به دیابت دوران بارداری مبتلا هستید و قند خون شما پس از خوردن محصولات آلبالو بالاتر از محدودهٔ تعیینشده بود، به پزشک خود اطلاع دهید.
در دوران شیردهی، اگر نوزاد دچار بثورات پوستی، استفراغ مکرر، اسهال، خون در مدفوع یا بیقراری شدید و طولانی شد، به پزشک کودک مراجعه کنید. همچنین اگر داروی ضدانعقاد، داروی فشار خون یا داروی دیابت مصرف میکنید، پیش از شروع مکمل، پودر یا کنسانترهٔ آلبالو با پزشک مشورت کنید.





