اختلالات خوردن در بارداری می توانند سلامت جسم و روان مادر و همچنین رشد طبیعی جنین را تحت تأثیر قرار دهند. بارداری دوره ای است که نیاز بدن به انرژی و مواد مغذی افزایش می یابد و هرگونه محدودیت غذایی می تواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. آگاهی از دلایل، عوارض و راه های مدیریت اختلالات خوردن در بارداری، به مادران کمک می کند با آرامش و اطمینان بیشتری از این دوران عبور کنند. در ادامه این مقاله در مورد این اختلالات توضیح خواهیم داد.
اختلالات خوردن در بارداری
اختلالات خوردن در بارداری موضوعی حساس و در عین حال بسیار مهم است؛ زیرا بارداری با تغییرات گسترده جسمی و روانی همراه می شود و بدن مادر برای حفظ سلامت خود و رشد مناسب جنین، به دریافت کافی انرژی، ویتامین ها و مواد معدنی نیاز دارد. در این دوران، مراقبت های بارداری به صورت تخصصی برنامه ریزی می شوند و متخصصان تغذیه، الگوهای غذایی دقیقی را متناسب با نیازهای مادر و جنین طراحی می کنند.
با این حال، اختلالات خوردن می توانند باعث برهم خوردن تعادل تغذیه ای و کاهش دریافت کالری شوند. این وضعیت نه تنها سلامت مادر را تهدید می کند، بلکه ممکن است روند طبیعی بارداری را نیز با خطر مواجه سازد.
تأثیر اختلالات خوردن در بارداری بر بدن مادر و جنین
در دوران بارداری، پیامدهای اختلالات خوردن می تواند هم بر مادر و هم بر جنین اثرات عمیق و ماندگاری بگذارد. پیش از بارداری، اختلالات خوردنی که با محدود کردن غذا یا رفتارهای پاکسازی مانند استفراغ همراه هستند، ممکن است سطح مواد مغذی بدن را تا حدی کاهش دهند که قاعدگی متوقف شود. این وضعیت که به آن «قطع قاعدگی» گفته می شود، شانس باردار شدن را کاهش می دهد.
با این حال، پژوهش ها نشان داده اند برخی افراد مبتلا به بی اشتهایی عصبی، به دلیل تصور نادرست از عدم امکان بارداری، بیشتر از حد انتظار دچار بارداری ناخواسته می شوند.
اختلالات خوردن مختلف و بارداری
بی اشتهایی عصبی تنها اختلالی نیست که بر بارداری و باروری اثر می گذارد. افرادی که با پرخوری عصبی، اختلال پرخوری، یا سایر اختلالات تغذیه ای دست وپنجه نرم می کنند نیز اغلب دچار قاعدگی نامنظم و بارداری های پیچیده می شوند.
این بی نظمی ها می توانند تشخیص زمان بارداری را به تأخیر بیندازند و باعث شوند مراقبت های بارداری دیرتر آغاز شود. شروع دیرهنگام مراقبت های پزشکی، خود یکی از عوامل خطر در سلامت مادر و جنین به شمار می رود.
پیامدهای اختلالات خوردن در بارداری بدون درمان
اگر در دوران بارداری، اختلالات خوردن بدون درمان و حمایت تخصصی رها شوند، احتمال بروز مشکلات جسمی و روانی افزایش می یابد. این پیامدها می توانند از عوارض کوتاه مدت تا مشکلات جدی و بلندمدت برای مادر و نوزاد متغیر باشند.
در ادامه به مهم ترین این عوارض می پردازیم تا اهمیت پیگیری درمان و دریافت حمایت حرفه ای روشن تر شود.
زایمان زودرس
افراد بارداری که دچار اختلالات خوردن هستند، بیش از دیگران در معرض زایمان زودرس قرار دارند. در ماه های پایانی بارداری، جنین برای رشد سریع خود به انرژی و مواد مغذی بیشتری نیاز دارد. بدون دریافت کافی کالری و ریزمغذی ها، تأمین این نیازها بسیار دشوار می شود.
در چنین شرایطی، خطر سقط جنین یا تولد نوزاد نارس افزایش می یابد؛ موضوعی که می تواند زندگی نوزاد را از همان ابتدا با چالش های جدی روبه رو کند.
عوارض تولد نوزاد نارس
نوزادانی که پیش از موعد مقرر به دنیا می آیند، ممکن است با مشکلات متعددی مواجه شوند. این عوارض می تواند شامل تکامل ناقص اندام ها، کم خونی، زردی، عفونت های مکرر و کاهش ضربان قلب باشد.
بسیاری از نوزادان نارس نیاز دارند هفته ها یا حتی ماه ها در بخش مراقبت های ویژه نوزادان بستری شوند تا توانایی مستقل در تنفس و تغذیه را به دست آورند.
افسردگی پس از زایمان و اختلالات خوردن در بارداری
مطالعات انجام شده نشان می دهد که وجود اختلالات خوردن، در صورت عدم درمان، خطر ابتلا به افسردگی پس از زایمان را به طور قابل توجهی افزایش می دهد. افسردگی و اضطراب اغلب همراه با اختلالات خوردن دیده می شوند و می توانند محرک رفتارهای غذایی ناسالم باشند.
پس از زایمان، تغییرات هورمونی و فشارهای روانی جدید، احتمال بروز یک دوره افسردگی را بیشتر می کند، به ویژه در مادرانی که سابقه اختلال خوردن دارند.
افزایش ریسک افسردگی پس از زایمان
بر اساس یافته های علمی، درصد قابل توجهی از افراد مبتلا به اختلالات خوردن پس از زایمان دچار افسردگی می شوند. این میزان به طور محسوسی بیشتر از مادرانی است که سابقه چنین اختلالاتی ندارند.
این موضوع نشان می دهد که توجه به سلامت روان مادر، به اندازه سلامت جسمی او در دوران بارداری اهمیت دارد و نباید نادیده گرفته شود.
رشد کند جنین و مشکلات تکاملی
وقتی مادر باردار کالری کافی دریافت نمی کند، بدن او برای تأمین انرژی لازم جهت رشد جنین با مشکل مواجه می شود. این وضعیت می تواند منجر به تولد نوزاد با وزن پایین یا کمبودهای تغذیه ای شود.
حتی اگر بارداری تا پایان ادامه یابد، محدودیت های تغذیه ای مادر ممکن است اثرات منفی خود را بر سلامت نوزاد نشان دهد.
تأثیر محدودیت تغذیه بر اندام های جنین
کمبود رشد می تواند بر شکل گیری اندام های حیاتی جنین اثر بگذارد. این مسئله خطر مشکلات تنفسی، خونریزی های مغزی و نارسایی های قلبی را افزایش می دهد.
اگرچه امروزه با سونوگرافی و آزمایش های پیشرفته، وضعیت جنین به طور منظم پایش می شود، اما مصرف طولانی مدت کالری و مواد مغذی ناکافی می تواند این مشکلات را تشدید کند.
سلامت قلب در اختلالات خوردن در بارداری
بارداری فشار مضاعفی بر قلب وارد می کند؛ زیرا حجم خون افزایش می یابد و نیاز جنین به اکسیژن باید تأمین شود. در صورت اختلال در تغذیه، این فشار می تواند منجر به کاهش اکسیژن رسانی مناسب به جنین شود.
رفتارهای غذایی ناسالم، با ایجاد کمبود مواد معدنی ضروری، عملکرد طبیعی قلب را مختل می کنند.
عدم تعادل الکترولیت ها و پیامدهای قلبی
برهم خوردن تعادل موادی مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم می تواند پیام های عصبی قلب را دچار اختلال کند. این وضعیت ممکن است باعث بی نظمی ضربان قلب شود.
در صورت تداوم، عضله قلب ضعیف شده و مشکلات قلبی ماندگار برای مادر به وجود می آید.
تصویر بدنی و اختلالات خوردن در بارداری
به جز برخی اختلالات خاص که معمولا با نگرانی درباره وزن همراه نیستند، بسیاری از افراد مبتلا به اختلالات خوردن از تصویر بدنی خود ناراضی اند یا از افزایش وزن می ترسند. بارداری به طور طبیعی با افزایش وزن همراه است، حتی در افرادی که غذا را محدود می کنند.
این تغییرات می تواند برای مادری که با بدریخت انگاری بدن درگیر است، بسیار دشوار باشد.
فشارهای اجتماعی و تشدید نگرانی های بدنی
در دوران بارداری، اطرافیان معمولا بیشتر درباره بدن مادر نظر می دهند. جملاتی که شاید از روی ناآگاهی گفته شوند، می توانند برای فردی با سابقه اختلال خوردن بسیار آزاردهنده باشند.
این شرایط، بارداری را به دوره ای پر از محرک های روانی مرتبط با وزن و ظاهر بدن تبدیل می کند.
اهمیت دریافت کمک و درمان
از آنجا که بارداری می تواند محرکی برای نارضایتی از تصویر بدنی و بازگشت رفتارهای ناسالم غذایی باشد، دریافت کمک زودهنگام از متخصصان اختلالات خوردن اهمیت زیادی دارد. درمان به موقع می تواند از کمبود تغذیه و آسیب به سلامت مادر و جنین جلوگیری کند.
حتی اگر بارداری به صورت ناخواسته رخ داده باشد یا احساس گناه وجود داشته باشد، همچنان امید وجود دارد و هر زمان برای شروع درمان مناسب است.
سخنی از نی نی تینی
اگر در دوران بارداری با اختلالات خوردن در بارداری یا افکار و رفتارهای غذایی ناسالم دست وپنجه نرم می کنید، بدانید که تنها نیستید و این وضعیت قابل مدیریت و درمان است. مهم ترین قدم، پذیرش نیاز بدن به تغذیه کافی برای حفظ سلامت خودتان و رشد مناسب جنین است. مراجعه زودهنگام به پزشک، ماما و متخصص تغذیه آشنا با سلامت روان بارداری می تواند از بسیاری از عوارض جسمی و روانی پیشگیری کند. به یاد داشته باشید که مراقبت از خود، بخشی جدایی ناپذیر از مراقبت از فرزندتان است و دریافت کمک نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه آگاهی و مسئولیت پذیری است.
آیا شما یا اطرافیانتان تجربه ای از اختلالات خوردن در بارداری داشته اید؟
اگر سؤال، نگرانی یا تجربه ای دارید که فکر می کنید می تواند به مادران دیگر کمک کند، آن را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید. گفت وگو و تبادل تجربه می تواند اولین قدم برای آگاهی، آرامش و تصمیم گیری درست در این مسیر حساس باشد.
