تومور کوردوما یک تومور نادر استخوانی است که در ستون فقرات یا قاعده جمجمه ایجاد می شود. تمام انواع تومور کوردوما ماهیت بدخیم دارند، یعنی سرطانی محسوب می شوند. درمان اصلی این تومور معمولا جراحی است، اما به دلیل محل حساس آن در نزدیکی نخاع یا ساقه مغز، برداشتن کامل تومور کوردوما همیشه کار ساده ای نیست. همین موضوع باعث می شود آگاهی، تشخیص به موقع و پیگیری دقیق اهمیت زیادی داشته باشد.
تومور کوردوما چیست؟
تومور کوردوما نوعی تومور نادر و بدخیم استخوانی است که معمولا در امتداد ستون فقرات یا در قاعده جمجمه شکل می گیرد. این تومور در دسته ای از سرطان ها به نام «سارکوم ها» قرار می گیرد؛ یعنی سرطان هایی که از استخوان یا بافت های همبند منشأ می گیرند.
کوردوماها معمولا رشد آهسته ای دارند، اما به دلیل نفوذ به بافت های عصبی اطراف، درمان آن ها چالش برانگیز است. در بسیاری از موارد، حتی پس از درمان، احتمال بازگشت تومور وجود دارد و به همین دلیل پیگیری طولانی مدت ضروری است.
تومور کوردوما در کدام قسمت های بدن ایجاد می شود؟
تومور کوردوما می تواند در هر بخشی از ستون فقرات ظاهر شود، اما برخی نواحی شایع تر هستند:
- حدود 35 درصد از موارد در انتهای ستون فقرات یا ناحیه دنبالچه (ساکروم) ایجاد می شوند.
- حدود 35 درصد در محل اتصال ستون فقرات به جمجمه، یعنی قاعده جمجمه، دیده می شوند. این نوع را «کوردومای کلیوال» می نامند.
- حدود 30 درصد در مهره های متحرک ستون فقرات رخ می دهند که شایع ترین آن ها در ناحیه گردن، سپس کمر و بعد قفسه سینه است.
اگرچه رشد تومور کوردوما آهسته است، اما به دلیل نزدیکی به اعصاب مهم، می تواند مشکلات جدی ایجاد کند.
آیا تومور کوردوما پخش می شود؟
بله، در حدود 30 تا 40 درصد موارد، تومور کوردوما می تواند به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا کند. شایع ترین محل های انتشار شامل موارد زیر است:
- ریه ها
- غدد لنفاوی اطراف
- سایر استخوان ها
- کبد
- پوست
به همین دلیل، بررسی های منظم تصویربرداری پس از درمان اهمیت زیادی دارد.
انواع تومور کوردوما
تومور کوردومای کلاسیک (معمولی)
این نوع شایع ترین نوع تومور کوردوما است و حدود 80 تا 90 درصد موارد را شامل می شود. سلول های آن ظاهری حباب مانند دارند. نوعی از آن به نام «کوردومای کندروئید» بیشتر در قاعده جمجمه دیده می شود.
تومور کوردومای تمایزنیافته
این نوع بسیار نادر است و کمتر از 5 درصد موارد را تشکیل می دهد. رشد سریع تری دارد، تهاجمی تر است و احتمال گسترش آن بیشتر از نوع کلاسیک است.
تومور کوردومای با تمایز ضعیف
این نوع فوق العاده نادر است و اغلب در کودکان و نوجوانان دیده می شود. در این نوع، یک ژن خاص به نام SMARCB1 دچار حذف یا اختلال می شود و پیش آگهی آن معمولا نامطلوب تر است.
تومور کوردوما چه افرادی را بیشتر درگیر می کند؟
تومور کوردوما می تواند در هر سنی رخ دهد، اما بیشترین شیوع آن بین 50 تا 80 سالگی است. حدود 5 درصد موارد در کودکان دیده می شود.
مردان حدود یک و نیم برابر بیشتر از زنان به این تومور مبتلا می شوند، اما زنان نیز به طور قابل توجهی درگیر این بیماری هستند.
تومور کوردوما چقدر شایع است؟
تومور کوردوما بیماری نادری محسوب می شود و تقریبا از هر یک میلیون نفر، سالانه یک نفر به آن مبتلا می شود. این تومور حدود 1 تا 4 درصد از کل تومورهای اولیه استخوانی را تشکیل می دهد.
علائم تومور کوردوما
با رشد تومور کوردوما، فشار روی نخاع یا مغز افزایش می یابد و علائم ظاهر می شوند. این علائم بسته به محل تومور متفاوت هستند.
علائم عمومی تومور کوردوما
- درد مداوم در کمر، گردن یا اندام ها
- ضعف یا بی حسی در دست ها و پاها
علائم تومور کوردوما در قاعده جمجمه
- دوبینی یا تاری دید
- سردردهای مکرر
- بی حسی یا درد صورت
علائم تومور کوردوما در ناحیه دنبالچه
- احساس توده زیر پوست
- اختلال در کنترل ادرار یا مدفوع
- درد پایین کمر یا دنبالچه
علت ایجاد تومور کوردوما چیست؟
پزشکان هنوز علت دقیق بروز تومور کوردوما را نمی دانند، اما تغییراتی در ژنی به نام TBXT نقش مهمی دارند. این تومور از بقایای ساختاری جنینی به نام «نوتوکورد» ایجاد می شود که معمولا تا هفته هشتم بارداری از بین می رود.
در برخی افراد، باقی ماندن سلول های نوتوکورد می تواند زمینه ساز شکل گیری تومور کوردوما شود. همچنین افرادی که به بیماری ژنتیکی «اسکلروز توبروز» مبتلا هستند، بیشتر در معرض این تومور قرار دارند.
تشخیص تومور کوردوما چگونه است؟
برای تشخیص تومور کوردوما، پزشک ابتدا شرح حال دقیق و معاینه عصبی انجام می دهد. سپس از روش های تصویربرداری مانند:
- عکس ساده
- سی تی اسکن
- ام آر آی
استفاده می شود. تشخیص قطعی فقط با نمونه برداری (بیوپسی) امکان پذیر است که طی آن، نمونه ای کوچک از تومور بررسی می شود.
درمان تومور کوردوما چگونه است؟
جراحی
اصلی ترین روش درمان تومور کوردوما، جراحی و تلاش برای برداشتن کامل تومور است. هرچه برداشت کامل تر باشد، پیش آگهی بهتر خواهد بود. با این حال، در تومورهای قاعده جمجمه، این کار همیشه ممکن نیست.
پرتودرمانی و شیمی درمانی
تومور کوردوما معمولا به این روش ها پاسخ ضعیفی می دهد، اما پرتودرمانی پس از جراحی می تواند احتمال عود را کاهش دهد.
درمان های نوین
درمان های هدفمند و ایمنی درمانی در حال بررسی هستند و در برخی مراکز، کارآزمایی های بالینی در دسترس است.
پیش آگهی تومور کوردوما
پیش آگهی به عواملی مانند محل تومور، میزان برداشت جراحی، سن بیمار و نوع تومور بستگی دارد. به طور کلی:
- بقای 3 ساله: حدود 80 درصد
- بقای 5 ساله: حدود 68 درصد
- بقای 20 ساله: حدود 39 درصد
این آمار میانگین هستند و شرایط هر فرد متفاوت است.
آیا تومور کوردوما کشنده است؟
بله، در برخی موارد، به ویژه پس از عود تومور و آسیب به نخاع یا مغز، می تواند منجر به مرگ شود. به همین دلیل، پیگیری طولانی مدت بسیار حیاتی است.
آیا می توان از تومور کوردوما پیشگیری کرد؟
در حال حاضر راه مشخصی برای پیشگیری از تومور کوردوما وجود ندارد. بیشتر موارد به صورت تصادفی رخ می دهند. افرادی با سابقه خانوادگی یا بیماری های ژنتیکی باید تحت نظر منظم پزشک باشند.
زندگی با تومور کوردوما
تومور کوردوما ممکن است حتی سال ها بعد از درمان دوباره ظاهر شود. بنابراین، معاینات دوره ای و مراجعه منظم به پزشک اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز هر علامت جدید یا تشدید علائم قبلی، باید سریعا به پزشک مراجعه کرد.
سخنی از نی نی تینی
تومور کوردوما اگرچه نادر است، اما به دلیل محل حساس و احتمال عود، نیازمند تشخیص دقیق، درمان تخصصی و پیگیری طولانی مدت است. آگاهی از علائم، انواع، روش های درمان و پیش آگهی می تواند به بیماران و خانواده ها کمک کند تا با آرامش و اعتماد بیشتری مسیر درمان را طی کنند.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان تجربه ای درباره تومور کوردوما دارید یا سوالی در ذهنتان شکل گرفته، در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. پرسش شما می تواند به دیگران هم کمک کند تصمیم های آگاهانه تری بگیرند.
