اپی گلوتیت در کودکان یک التهاب ناگهانی و خطرناک در گلو است که می تواند تنفس را سخت کند و در صورت درمان نشدن، تهدید جدی برای زندگی کودک باشد. این بیماری معمولا با گلودرد شدید، مشکل در بلع و دشواری تنفس همراه است. تشخیص و اقدام سریع والدین نقش بسیار مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. در این مقاله در مورد این بیماری در کودکان توضیح خواهیم داد.
اپی گلوتیت در کودکان چیست؟
اپی گلوتیس زبانه ای از غضروف است که در پایه زبان و در انتهای گلو قرار دارد. این بخش هنگام بلع، مانع از ورود غذا به نای (راه هوایی) می شود. هنگامی که اپی گلوتیس متورم و ملتهب شود، به آن اپی گلوتیت گفته می شود. این بیماری باعث سختی در تنفس می شود و به سرعت پیشرفت می کند. اگر درمان نشود، ممکن است به دلیل ورم زیاد، راه ورود و خروج هوا به ریه ها بسته شود و خطر مرگ به دنبال داشته باشد.
در گذشته، اپی گلوتیت در کودکان بیشتر در سنین 3 تا 6 ساله دیده می شد. شایع ترین علت آن، عفونت با باکتری ای به نام هموفیلوس آنفلوآنزا نوع B (Hib) بود. اما امروزه به دلیل واکسیناسیون نوزادان علیه Hib، بروز اپی گلوتیت در کودکان کم سن بسیار نادر شده است. در حال حاضر، اپی گلوتیت بیشتر در بزرگسالان و کودکان بزرگ تر دیده می شود.
علت اپی گلوتیت در کودکان چیست؟
اصلی ترین علت اپی گلوتیت در کودکان عفونت باکتریایی است که می تواند از راه دستگاه تنفسی فوقانی منتقل شود. بیشتر موارد اپی گلوتیت ناشی از باکتری هموفیلوس آنفلوآنزا نوع B (Hib) هستند.
ویروس ها به تنهایی باعث اپی گلوتیت نمی شوند، اما ممکن است زمینه را برای بروز عفونت باکتریایی فراهم کنند. در برخی موارد، اپی گلوتیت در کودکان ممکن است در اثر آسیب به گلو نیز ایجاد شود؛ مانند:
- استنشاق دود ناشی از آتش سوزی
- بلع مواد شیمیایی تند یا خورنده که گلو را می سوزانند
- بلع اشیای غیرخوراکی (جسم خارجی)
در موارد نادر، ضربه مستقیم به گلو نیز می تواند موجب بروز این بیماری شود. حتی استفاده از سیگارهای الکترونیکی نیز ممکن است در بروز اپی گلوتیت نقش داشته باشد.
متخصصان هنوز به طور دقیق نمی دانند چرا برخی کودکان دچار این بیماری می شوند و برخی دیگر نه. با این حال، توصیه می کنند که تمام کودکان از سن دو ماهگی واکسن Hib را دریافت کنند.
چه کودکانی در معرض خطر اپی گلوتیت هستند؟
کودکانی که واکسن Hib را دریافت نکرده اند، بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به اپی گلوتیت قرار دارند. همچنین، کودکانی که به دلیل مصرف برخی داروها یا ابتلا به بیماری هایی خاص، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، احتمال بیشتری دارد که به این بیماری مبتلا شوند.
علائم اپی گلوتیت در کودکان چیست؟
علائم ممکن است در هر کودک کمی متفاوت باشد. در برخی کودکان، اپی گلوتیت با نشانه های مشابه سرماخوردگی یا عفونت دستگاه تنفسی فوقانی آغاز می شود. از جمله علائم اپی گلوتیت در کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- گلودرد شدید و ناگهانی
- تب
- ریزش بزاق دهان
- مشکل در بلع
- صدای گرفته یا خفه
- صدای تیز یا سوت مانند هنگام دم (استریدور)
با پیشرفت بیماری، ممکن است تنفس و صحبت کردن برای کودک سخت تر شود. در این حالت، ممکن است کودک:
- در حالت نشسته به جلو خم شود
- دهانش را باز نگه دارد و چانه اش را به جلو بیاورد
- حالت پریشانی یا اضطراب داشته باشد
- پوستش رنگ آبی پیدا کند (سیانوز)
تشخیص اپی گلوتیت در کودکان
اپی گلوتیت در کودکان یک وضعیت اورژانسی است. اگر مشکوک هستید که فرزندتان به این بیماری مبتلا شده است، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید. این بیماری خیلی سریع پیشرفت می کند و بسیار خطرناک است، بنابراین هرگز نباید در خانه برای درمان اقدام کنید.
در خانه سعی نکنید گلوی کودک را بررسی کنید یا او را وادار به دراز کشیدن نمایید. همچنین نباید به او غذا یا آب بدهید، زیرا ممکن است باعث استفراغ یا ورم بیشتر شود و راه تنفس را کاملا مسدود کند.
اولویت اصلی، اطمینان از این است که کودک بتواند نفس بکشد. کودک باید فورا به بیمارستان منتقل شود. درمان معمولا بلافاصله آغاز می شود تا تنفس و سطح اکسیژن خون در حد طبیعی حفظ شود.
پس از پایدار شدن وضعیت تنفسی، پزشک راه هوایی کودک را بررسی می کند. معمولا این کار در اتاق عمل انجام می شود تا در صورت نیاز، پزشک بتواند فورا مسیر تنفس را باز کند.
سایر آزمایش هایی که ممکن است انجام شوند عبارت اند از:
- عکس برداری از قفسه سینه یا گردن
- آزمایش خون
- نمونه گیری از گلو برای کشت باکتری
درمان اپی گلوتیت در کودکان
درمان اپی گلوتیت در کودکان باید فورا انجام شود تا از بسته شدن راه هوایی جلوگیری شود. تیم پزشکی معمولا بلافاصله یک لوله تنفسی در گلوی کودک قرار می دهد و به طور مداوم وضعیت تنفس او را تحت نظر دارد. در صورت نیاز، از دستگاه تنفس مصنوعی (ونتیلاتور) استفاده می شود.
درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تزریق آنتی بیوتیک از طریق ورید (IV) در صورت وجود عفونت باکتریایی
- تجویز داروهای استروئیدی برای کاهش ورم گلو
- تزریق مایعات وریدی تا زمانی که کودک بتواند دوباره به راحتی غذا یا مایعات بخورد
بهبودی کودک بستگی زیادی به زمان شروع درمان دارد. هرچه درمان سریع تر آغاز شود، احتمال بهبودی کامل بیشتر است. معمولا پس از آغاز درمان در بیمارستان، علائم در عرض 24 ساعت بهبود می یابد. با این حال، بهبودی کامل ممکن است چند روز طول بکشد و به شرایط عمومی کودک بستگی دارد.
عوارض احتمالی اپی گلوتیت در کودکان
اپی گلوتیت می تواند منجر به چندین عارضه جدی شود که شامل موارد زیر هستند:
- سلولیت (Cellulitis): عفونت پوستی و بافت نرم اطراف گلو
- آبسه (Abscess): تجمع چرک در بافت گلو یا اطراف اپی گلوتیس
- تجمع مایعات در ریه ها (Pulmonary edema): که می تواند تنفس را سخت تر کند
- آسیب مغزی ناشی از کمبود اکسیژن (Hypoxic brain injury)
- پنومونی (Pneumonia): عفونت ریه ها
- مننژیت (Meningitis): التهاب پرده های مغزی و نخاعی
- ایست تنفسی (Respiratory arrest)
- مرگ
این عوارض نشان می دهند که اپی گلوتیت یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی برای کودک است و هر لحظه تأخیر در درمان می تواند خطرناک باشد.
چگونه می توان از اپی گلوتیت در کودکان پیشگیری کرد؟
اپی گلوتیت ناشی از باکتری Hib را می توان با واکسیناسیون پیشگیری کرد. کودکانی که واکسن Hib را دریافت می کنند، احتمال ابتلا به این بیماری به طور چشمگیری کاهش می یابد.
در مورد اپی گلوتیت ناشی از دیگر میکروب ها، در حال حاضر پیشگیری مشخصی وجود ندارد، اما این نوع موارد خیلی کمتر شایع هستند.
برای کاهش خطر ابتلا به بیماری های تنفسی، شما و فرزندتان می توانید این اقدامات را رعایت کنید:
- دوری از افرادی که بیمار هستند
- پوشاندن دهان با داخل آرنج یا دستمال هنگام عطسه یا سرفه
- شستشوی مرتب دست ها با آب تمیز و صابون
متخصصان توصیه می کنند که نوزادان 3 تا 4 دوز واکسن Hib دریافت کنند. دوزهای اصلی معمولا در سنین 2 و 4 ماهگی یا بر اساس نوع واکسن، 2، 4 و 6 ماهگی تزریق می شوند. علاوه بر این، دوز یادآوری (Booster) در سن 12 تا 15 ماهگی لازم است.
در صورتی که کودک شما مبتلا به اپی گلوتیت شود، اعضای خانواده یا افرادی که تماس نزدیک داشته اند ممکن است با داروی ریفامپین (Rifampin) تحت درمان قرار گیرند تا از ابتلای آن ها پیشگیری شود.
چه زمانی باید با پزشک کودک تماس گرفت؟
اپی گلوتیت یک اورژانس پزشکی واقعی است. اگر فکر می کنید کودک شما به اپی گلوتیت مبتلا شده است، فورا با اورژانس تماس بگیرید (شماره 115 یا خدمات اضطراری محلی).
نکات کلیدی درباره اپی گلوتیت در کودکان
- اپی گلوتیت زمانی رخ می دهد که اپی گلوتیس متورم و ملتهب شود. این بیماری می تواند تهدیدکننده زندگی باشد.
- علائم معمولا به صورت ناگهانی ظاهر می شوند و شامل گلودرد شدید، مشکل در بلع و دشواری در تنفس هستند.
- بیشتر موارد اپی گلوتیت در کودکان توسط باکتری Hib ایجاد می شوند.
- درمان شامل مراقبت اورژانسی و باز کردن راه تنفسی کودک با لوله تنفسی است. همچنین ممکن است آنتی بیوتیک ها و داروهای دیگر تجویز شود.
- واکسن Hib می تواند از بیشتر موارد اپی گلوتیت پیشگیری کند.
سخنی از نی نی تینی
اگر فرزندتان سابقه گلودرد شدید، مشکل در بلع یا تنفس داشته است، سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. همچنین تجربیات خود در مواجهه با اپی گلوتیت را با دیگر والدین به اشتراک بگذارید تا آگاهی و آمادگی خانواده ها برای مواجهه با این بیماری افزایش یابد.
آیا فرزند شما تا به حال به اپی گلوتیت دچار شده است؟ تجربه شما در درمان و مراقبت از او چگونه بود؟ در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا دیگر والدین هم از تجربه های ارزشمند شما استفاده کنند.
