پرت کردن اشیا توسط کودکان

پرت کردن اشیا توسط کودکان یکی از رفتارهایی است که برای بسیاری از والدین، به ویژه مادرانِ کودکان نوپا، هم جالب و هم کلافه کننده است. شاید در نگاه اول این رفتار نوعی شیطنت یا بدرفتاری به نظر برسد، اما در واقع اغلب بخشی طبیعی از روند رشد کودک محسوب می شود. کودکان از طریق این رفتار، رابطه علت و معلول را کشف می کنند، استقلال خود را می آزمایند و احساساتی را بروز می دهند که هنوز توانایی بیان کلامی آن ها را ندارند.

در این مقاله بررسی می کنیم که چرا کودکان در سنین مختلف اشیا را پرت می کنند؛ از نوزادانی که اسباب بازی را روی زمین می اندازند تا کودکان پیش دبستانی که مرزها را امتحان می کنند. همچنین به علل پرت کردن اشیا توسط کودکان و معنای رشدی این رفتار می پردازیم و در ادامه، راهکارهایی برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان ارائه می دهیم.

علل پرت کردن اشیا توسط کودکان

شناخت علل پرت کردن اشیا توسط کودکان اولین و مهم ترین قدم برای مدیریت درست این رفتار است. بسیاری از رفتارهایی که در ظاهر تصادفی یا حتی نافرمانانه به نظر می رسند، در واقع پیام های مهمی درباره نیازهای رشدی کودک دارند. کودکان ممکن است برای کشف دنیای اطراف، جلب توجه، یا اثبات استقلال خود اشیا را پرت کنند.

وقتی به ریشه های این رفتار نگاه می کنیم، بهتر می توانیم تشخیص دهیم که آیا کودک در حال بازی و کشف است، نیاز به توجه و ارتباط دارد، یا تلاش می کند کنترل بیشتری بر محیط اطرافش به دست آورد. این درک عمیق تر به والدین کمک می کند واکنشی آگاهانه، آرام و حمایتی داشته باشند؛ واکنشی که هم یادگیری کودک را تقویت می کند و هم رشد عاطفی او را در مسیر سالم تری قرار می دهد.

پرت کردن اشیا توسط کودکان برای کشف علت و معلول و تقویت مهارت های حرکتی

از سنین بسیار پایین، کودکان ذاتا کاوشگر هستند. پرت کردن اشیا توسط کودکان یکی از راه هایی است که آن ها از طریقش رابطه علت و معلول را درک می کنند و مهارت های حرکتی خود را رشد می دهند. وقتی کودک اسباب بازی را پرت می کند، با دقت به نتیجه نگاه می کند؛ آیا صدا ایجاد شد؟ اسباب بازی تا کجا رفت؟

این تجربه ها نقش مهمی در رشد شناختی کودک دارند و به او کمک می کنند مفاهیمی مثل جاذبه، فاصله و ویژگی های فیزیکی اجسام را بفهمد. علاوه بر این، پرت کردن اشیا نیازمند هماهنگی دست و چشم، قدرت عضلانی و دقت حرکتی است؛ مهارت هایی که پایه بسیاری از فعالیت های پیچیده تر در سال های بعد زندگی هستند. فراهم کردن فضایی امن در خانه، مثل یک اتاق بازی ساده یا محیطی نرم و بی خطر، می تواند امکان این نوع یادگیری طبیعی را بدون آسیب فراهم کند.

جلب توجه و بیان احساسات؛ یکی از علل پرت کردن اشیا توسط کودکان

در برخی مواقع، کودکان برای جلب توجه یا بیان احساسات خود اشیا را پرت می کنند. آن ها خیلی زود متوجه می شوند که بعضی رفتارها واکنش فوری بزرگسالان را به دنبال دارد. اگر کودکی احساس نادیده گرفته شدن کند یا به تعامل بیشتری نیاز داشته باشد، پرت کردن یک وسیله می تواند راهی سریع برای دیده شدن باشد.

از سوی دیگر، این رفتار می تواند شکل ابتدایی بیان احساسات باشد. کودکان نوپا هنوز دایره واژگان محدودی دارند و نمی توانند به راحتی خشم، ناامیدی یا حتی هیجان زیاد خود را بیان کنند. در چنین شرایطی، پرت کردن اشیا راهی غیرکلامی برای تخلیه احساسات است. درک این موضوع به والدین کمک می کند به جای تنبیه، به احساس پشت رفتار کودک توجه کنند و پاسخ مناسب تری بدهند.

پرت کردن اشیا توسط کودکان؛ آزمودن استقلال و کنترل

با رشد کودک، نیاز به استقلال و کنترل محیط اطراف افزایش پیدا می کند. پرت کردن اشیا توسط کودکان در این مرحله می تواند راهی برای آزمودن مرزها و توانایی های شخصی باشد. کودک با این کار متوجه می شود که می تواند باعث تغییر در محیط شود و واکنش دیگران را ببیند.

این تجربه برای کودک حس توانمندی و «من می توانم» ایجاد می کند که بخش طبیعی شکل گیری هویت فردی است. هرچند این رفتار ممکن است برای والدین چالش برانگیز باشد، اما درک آن به عنوان مرحله ای طبیعی از رشد، کمک می کند برخوردی آرام تر و هدایت گرانه تر داشته باشند.

پرت کردن اشیا توسط کودکان در سنین مختلف؛ نگاهی متناسب با سن

رفتار پرت کردن اشیا با افزایش سن کودک تغییر می کند و در هر مرحله معنای متفاوتی دارد. نوزادان بیشتر برای کشف دنیای اطراف این کار را انجام می دهند، کودکان نوپا برای بیان خود یا جلب توجه، و کودکان پیش دبستانی گاهی این رفتار را وارد بازی ها و تعاملات اجتماعی می کنند.

شناخت این تفاوت های سنی به والدین کمک می کند دلیل اصلی رفتار را بهتر درک کنند و واکنشی متناسب با سن و نیاز کودک نشان دهند. صبر، آگاهی و حمایت در این مسیر نقش کلیدی دارد. در ادامه، هر مرحله را دقیق تر بررسی می کنیم.

نوزادان (0 تا 12 ماهگی)؛ چرا نوزادان اشیا را روی زمین می اندازند؟

نوزادان معمولا اشیا را به عنوان بخشی از تجربه های حسی خود پرت می کنند. آن ها در حال یادگیری مفهوم «پایداری شیء» هستند؛ یعنی اینکه اشیا حتی وقتی از دید خارج می شوند، همچنان وجود دارند. پرت کردن اسباب بازی و دیدن دوباره آن، این مفهوم را برایشان ملموس تر می کند.

در این سن، رشد مهارت های حرکتی پایه نیز اهمیت زیادی دارد. محیطی امن و متناسب با نوزاد، مانند فضایی نرم در خانه برای بازی های داخل منزل، می تواند فرصت کشف و یادگیری را بدون خطر فراهم کند. این تجربه ها پایه ای برای رشد شناختی و حرکتی سالم در ماه ها و سال های بعد خواهند بود.

پرت کردن اشیا توسط کودکان در سنین مختلف؛ ادامه بررسی متناسب با سن

پرت کردن اشیا توسط کودکان نوپا (1 تا 3 سالگی)؛ چرا کودکان نوپا اشیا را پرت می کنند و این رفتار چه معنایی دارد؟

در بازه سنی 1 تا 3 سالگی، پرت کردن اشیا توسط کودکان اغلب بخشی از فرایند یادگیری است. کودکان نوپا با این کار رابطه علت و معلول را بهتر درک می کنند و مهارت های حرکتی درشت خود را تقویت می کنند. در این سن، کودک هنوز در حال یادگیری بیان احساسات و نیازهای خود است و چون مهارت های گفتاری اش کامل نشده، ممکن است برای نشان دادن ناراحتی، هیجان یا حتی درخواست توجه اشیا را پرت کند.

وجود یک فضای بازی امن در خانه، مثل اتاق بازی ساده یا محیطی نرم و بی خطر، می تواند فرصت مناسبی برای این نوع یادگیری فراهم کند. چنین محیطی به کودک اجازه می دهد انرژی خود را تخلیه کند و در عین حال خطر آسیب کاهش پیدا کند. توجه به احساسات کودک در این سن و نام گذاری هیجانات او، به مرور نیاز به رفتارهای پرتنش را کمتر می کند.

پرت کردن اشیا توسط کودکان پیش دبستانی (3 تا 5 سالگی)؛ بخشی از روند یادگیری

در سنین 3 تا 5 سالگی، کودکان بیشتر برای آزمودن مرزها و نشان دادن استقلال خود اشیا را پرت می کنند. آن ها نسبت به قوانین آگاه تر هستند، اما همچنان ممکن است از پرت کردن به عنوان راهی برای جلب توجه یا بیان احساسات استفاده کنند. در این مرحله، مهارت های حرکتی ظریف تر می شود و کودک ممکن است پرتاب های هدفمندتر و کنترل شده تری انجام دهد.

درک این موضوع که این رفتار بخشی از روند رشد است، به والدین کمک می کند به جای واکنش تند، با آموزش و هدایت مناسب برخورد کنند. ارائه فعالیت های بدنی مناسب مانند بازی های پرتاب توپ در فضای باز، می تواند نیاز حرکتی کودک را به شکل سالم تری پاسخ دهد.

راهکارهایی برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان

دانستن راهکارهایی برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان بیشتر به معنای هدایت و آموزش است تا تنبیه. پرت کردن در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از یادگیری است، اما وقتی به رفتار خطرناک یا آزاردهنده تبدیل شود، کودک نیاز به راهنمایی ملایم و پیوسته دارد. بسیاری از والدین می پرسند چگونه بدون دعوا و تذکرهای مداوم این رفتار را مدیریت کنند؛ در ادامه، روش های کاربردی ارائه می شود.

استفاده از وسایل بازی هدفمند برای هدایت رفتار پرت کردن اشیا توسط کودکان

برخی اسباب بازی ها و فعالیت ها می توانند تمایل طبیعی کودک به پرت کردن را به سمت بازی های مفید هدایت کنند:

• کیسه های پارچه ای کوچک (بین بگ های سبک): برای بازی های هدف گیری مناسب هستند و به کودک دقت و کنترل را می آموزند.
• توپ های نرم: انداختن توپ داخل سبد یا جعبه، نیاز کودک به پرتاب را به شکلی امن پاسخ می دهد.
• بازی های دسته بندی و مرتب سازی: قرار دادن اشیا در جای مشخص، انرژی پرتاب را به سمت نظم دهی و یادگیری هدایت می کند.

این فعالیت ها علاوه بر کاهش رفتارهای نامناسب، مهارت های شناختی و حرکتی کودک را نیز تقویت می کنند.

تأثیر محیط بر پرت کردن اشیا توسط کودکان

محیط مناسب می تواند احتمال پرت کردن های خطرناک را کاهش دهد. ایجاد فضاهای ساختارمند و ایمن برای فعالیت بدنی، نقش مهمی در مدیریت این رفتار دارد:

• فضای بازی نرم: استفاده از تشک، بالشت یا فرش نرم برای کاهش خطر آسیب.
• بازی در فضای باز: امکان پرتاب توپ و دویدن آزادانه، انرژی کودک را تخلیه می کند.
• محیط بازی منظم: دور نگه داشتن وسایل شکستنی و در دسترس قرار دادن اسباب بازی های مقاوم.

چنین محیطی به کودک کمک می کند رفتارهای حرکتی خود را در چارچوبی ایمن تجربه کند.

آموزش مهارت های ارتباطی و تنظیم هیجان برای کاهش پرت کردن اشیا توسط کودکان

آموزش مهارت های ارتباطی و تنظیم احساسات نقش مهمی در مدیریت رفتار دارد. استفاده از زبان مثبت و الگوسازی توسط والدین بسیار مؤثر است:

• به جای «اسباب بازی ها را پرت نکن»، بگویید: «بیایید اسباب بازی ها را آرام روی قفسه بگذاریم.»
• قوانین واضح و ثابت داشته باشید؛ مثلا: «توپ را بیرون پرت می کنیم، اما اسباب بازی ها روی میز می مانند.»
• کارت های احساسات: به کودک کمک می کند احساس خود را بشناسد و بیان کند.
• گوشه آرامش: فضایی با وسایل آرام بخش برای زمانی که کودک نیاز به آرام شدن دارد.
• تمرین های تنفسی ساده: کمک می کند کودک هنگام عصبانیت خود را آرام کند.

نقش برنامه منظم و ثبات در کاهش پرت کردن اشیا توسط کودکان

برنامه های روزانه منظم و قوانین ثابت باعث ایجاد احساس امنیت در کودک می شود. وقتی کودک بداند چه انتظاری از او می رود، کمتر رفتارهای پرتنش نشان می دهد. داشتن زمان های مشخص برای غذا، بازی و استراحت به پیش بینی پذیر شدن روز کمک می کند. همچنین لازم است قوانین مربوط به پرتاب اشیا به صورت واضح توضیح داده شود و اجرای آن ها ثابت و منسجم باشد.

نقش تعاملات اجتماعی و همسالان در پرت کردن اشیا توسط کودکان

کودکان رفتارها را از دوستان و همبازی های خود یاد می گیرند. اگر کودک تحت تأثیر همسالانی باشد که اشیا را پرت می کنند، لازم است والدین به این موضوع توجه کنند:

• الگوسازی مثبت: فراهم کردن فرصت بازی با کودکانی که رفتارهای مناسب دارند.
• گفت وگو درباره انتخاب های درست: آموزش اینکه حتی اگر دیگران قوانین را رعایت نکنند، کودک می تواند تصمیم های بهتری بگیرد.

استفاده از قصه گویی و بازی نمایشی برای آموزش رفتار مناسب

قصه ها و بازی های نمایشی ابزارهای مؤثری برای آموزش رفتار صحیح هستند:

• قصه خوانی: انتخاب داستان هایی که شخصیت ها احساسات خود را به خوبی مدیریت می کنند.
• بازی نمایشی: تمرین موقعیت هایی که کودک بدون پرت کردن واکنش مناسب نشان می دهد.

تقویت مثبت برای کاهش پرت کردن اشیا توسط کودکان

تشویق رفتارهای مثبت یکی از بهترین روش ها برای تغییر رفتار است. ایجاد سیستم تشویقی ساده می تواند کودک را به خودکنترلی ترغیب کند:

• جدول برچسب: کودک برای رفتارهای مناسب برچسب دریافت می کند.
• شیشه تشویق: اضافه کردن یک نشانه کوچک برای هر روزی که قوانین رعایت می شود و در نهایت دریافت پاداش کوچک.

توجه به تفاوت های فردی در پرت کردن اشیا توسط کودکان

هر کودک ویژگی های شخصیتی و مراحل رشدی خاص خود را دارد. ثبت رفتارها و محرک های احتمالی در یک دفترچه ساده می تواند الگوهای رفتاری را مشخص کند و به والدین کمک کند موقعیت های تحریک کننده را بهتر بشناسند.

همچنین مشاهده کودک در محیط های مختلف مثل خانه، مهدکودک یا مهمانی ها به درک نیازها و ترجیحات او کمک می کند. این شناخت عمیق تر امکان طراحی راهکارهایی متناسب با شخصیت کودک را فراهم می کند و باعث می شود مدیریت رفتار مؤثرتر و مهربانانه تر باشد.

راهکارهایی برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان در زمان غذا خوردن

حال بیایید به یک موقعیت رایج و حساس تر بپردازیم. یکی از شایع ترین چالش ها برای والدین، پرت کردن اشیا توسط کودکان به ویژه در زمان غذا خوردن است؛ یعنی زمانی که کودک نوپا غذا را از بشقاب یا صندلی غذاخوری پرت می کند. این رفتار اگرچه کثیف کننده و استرس زا به نظر می رسد، اما معمولا بخشی از همان مرحله رشدی است که در آن کودک اشیا، از جمله اسباب بازی ها، را پرت می کند.

کودکان ممکن است در این موقعیت در حال کشف بافت غذا، آزمودن مرزها یا جلب توجه والدین باشند. در واقع، برای بسیاری از کودکان، غذا فقط خوراک نیست؛ بلکه ابزاری برای تجربه حسی، ارتباط و حتی ابراز احساسات است.

چگونه پرت کردن غذا توسط کودکان نوپا را متوقف کنیم؟

اگر این سؤال برایتان پیش آمده که چگونه می توان پرت کردن اشیا توسط کودکان را در زمان غذا کنترل کرد، مهم ترین اصل، واکنش آرام و پیوسته است. واکنش های تند یا عصبی معمولا نتیجه معکوس دارند و ممکن است این رفتار را تقویت کنند. بهتر است بدون عصبانیت، غذایی را که پرت شده به آرامی بردارید و با جملات ساده توضیح دهید که غذا باید داخل بشقاب بماند.

دادن مقدار کمتر غذا در هر بار نیز می تواند مؤثر باشد. وقتی بشقاب بیش از حد پر باشد، کودک ممکن است برای بازی یا تخلیه هیجان، غذا را پرت کند. با وعده های کوچک تر، هم هدررفت غذا کمتر می شود و هم فرصت یادگیری بهتری فراهم می آید.

راهکارهای کاربردی دیگر برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان هنگام غذا

روش های زیر می توانند به کاهش این رفتار کمک کنند و فضای غذا خوردن را آرام تر کنند:

• ارائه جایگزین مناسب: وسیله ای امن، مانند یک اسباب بازی نرم که کودک اجازه پرت کردن آن را دارد، در اختیارش بگذارید تا نیاز حرکتی اش به شکل سالم تری تخلیه شود.
• الگوسازی رفتاری: خودتان نحوه درست غذا خوردن را نشان دهید و جملاتی ساده و تکرارشونده به کار ببرید؛ مثل «غذا روی بشقاب می ماند» یا «ما با دست یا قاشق غذا می خوریم».
• ثبات در رفتار: اگر کودک به طور مکرر غذا را پرت کرد، بدون تنبیه و با آرامش، وعده غذایی را تمام کنید. به مرور کودک یاد می گیرد که پرت کردن غذا به معنای پایان غذا خوردن است.
• توجه به نشانه ها: گاهی کودک به این دلیل غذا پرت می کند که سیر شده، خسته است یا نیاز به توجه دارد. شناخت این نشانه ها می تواند از بروز مشکل پیشگیری کند.

در نهایت، پاسخ به این سؤال که «چگونه بدون تبدیل هر وعده غذا به میدان جنگ، از پرت کردن غذا جلوگیری کنیم؟» در صبر، مرزبندی روشن و داشتن برنامه منظم نهفته است. مانند سایر انواع پرت کردن اشیا توسط کودکان، این رفتار نیز اغلب گذراست و با راهنمایی ملایم و ثبات، به تدریج کاهش می یابد.

صبوری والدین و مراقبت از خود هنگام پرت کردن اشیا توسط کودکان

کنار آمدن با پرت کردن اشیا توسط کودکان، به ویژه وقتی در طول روز بارها تکرار می شود، می تواند فرساینده باشد. اگرچه تمرکز اصلی معمولا روی اصلاح رفتار کودک است، اما مراقبت از خود والدین نیز به همان اندازه اهمیت دارد. واکنش آرام و صبورانه به کودک احساس امنیت می دهد و یادگیری را تسهیل می کند، در حالی که خشم یا کلافگی می تواند ناخواسته رفتار را تشدید کند.

رسیدگی به خود به والدین کمک می کند انرژی و تعادل لازم برای پاسخ های سازنده را حفظ کنند. این کار نه تنها به نفع والدین است، بلکه به رشد سالم تر کودک نیز کمک می کند.

راهکارهای حمایتی برای والدین

• استراحت های کوتاه: اگر احساس می کنید به مرز خستگی رسیده اید، چند لحظه فاصله بگیرید. چند نفس عمیق یا یک مکث کوتاه می تواند آرامش را برگرداند.
• دریافت حمایت: صحبت با والدین دیگر، شرکت در گروه های فرزندپروری یا گفت وگو با دوستانی که این مرحله را تجربه کرده اند، احساس تنهایی را کاهش می دهد و ایده های تازه ای ارائه می کند.
• تمرین ذهن آگاهی: تمرین های ساده آرام سازی یا تنفس آگاهانه به حفظ آرامش در موقعیت های چالش برانگیز کمک می کند.
• انتظارات واقع بینانه: به یاد داشته باشید که پرت کردن اشیا مرحله ای رایج در رشد کودک است و نگاه صبورانه، مدیریت آن را آسان تر می کند.

با اولویت دادن به سلامت روان خود، می توانید با همدلی و اعتمادبه نفس بیشتری کودک تان را در این مرحله همراهی کنید و چالش ها را به فرصت های یادگیری تبدیل کنید.

چه زمانی پرت کردن اشیا توسط کودکان نگران کننده است؟

اگرچه پرت کردن اشیا توسط کودکان معمولا طبیعی است، اما در برخی شرایط نیاز به توجه بیشتر دارد:

• پرخاشگری مداوم: اگر کودک اشیا را به قصد آسیب زدن به دیگران پرت می کند، ممکن است نشانه مشکلات عاطفی یا رفتاری باشد.
• عدم پیشرفت: اگر کودک با وجود راهنمایی، هیچ درکی از مرزها پیدا نمی کند یا به آموزش پاسخ نمی دهد، احتمال تأخیر رشدی وجود دارد.
• شدت و تداوم زیاد: اگر این رفتار به قدری زیاد است که فعالیت های روزمره یا روابط اجتماعی را مختل می کند، مشورت با پزشک کودکان یا روان شناس کودک توصیه می شود.

پرت کردن اشیا بخشی مهم و طبیعی از رشد کودک است. با درک دلایل آن و پاسخ همدلانه و آگاهانه، می توانیم از رشد و یادگیری فرزندانمان حمایت کنیم و این لحظات را به فرصتی برای تقویت خودکنترلی و درک بهتر تبدیل کنیم.

سخنی از نی نی تینی

پرت کردن اشیا توسط کودکان، اگرچه در ظاهر آزاردهنده است، اما در بیشتر موارد نشانه ای از رشد طبیعی، کنجکاوی و تلاش کودک برای برقراری ارتباط با دنیای اطراف است. با شناخت علل پرت کردن اشیا توسط کودکان و به کارگیری راهکارهایی برای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان، می توان این رفتار را بدون تنش و درگیری مدیریت کرد. صبر، ثبات در رفتار، مرزبندی شفاف و توجه به احساسات کودک، کلید عبور سالم از این مرحله رشدی هستند. به یاد داشته باشید که هر واکنش آرام و آگاهانه شما، قدمی مهم در مسیر رشد عاطفی و رفتاری فرزندتان است.

سوالات متداول