مثانه عصبی در کودکان چیست؟
مثانه عصبی در کودکان وضعیتی است که در آن مثانه به دلیل آسیب های عصبی به طور طبیعی عمل نمی کند. این مشکل باعث می شود کودک در نگه داشتن یا تخلیه ادرار دچار مشکل شود. در بدن کودک، عضلات و اعصاب دستگاه ادراری با هم کار می کنند تا ادرار در مثانه نگه داشته شود و در زمان مناسب تخلیه گردد.
اعصاب، پیام هایی از مثانه به مغز و از مغز به عضلات مثانه منتقل می کنند. این پیام ها به عضلات مثانه می گویند که منقبض شوند یا ریلکس کنند. در حالت مثانه نوروژنیک در کودکان، این پیام ها به درستی منتقل نمی شوند و عملکرد مثانه دچار اختلال می شود.
دلایل ایجاد مثانه عصبی در کودکان
در کودکان، مثانه عصبی ممکن است به دلایل مادرزادی یا ناشی از مشکلات بعدی به وجود آید. شایع ترین علل مثانه عصبی در کودکان شامل موارد زیر هستند:
- اسپینا بیفیدا (Spina Bifida): نقصی در ستون فقرات که در دوران رشد جنین در رحم رخ می دهد.
- آسیب نخاعی: آسیب به نخاع که می تواند بر اثر تصادف یا ضربه ایجاد شود.
- تومورهای سیستم عصبی مرکزی: رشد غیرطبیعی در نخاع که عملکرد عصبی مثانه را مختل می کند.
کودکانی که مشکلاتی در نخاع دارند، بیش از سایرین در معرض مثانه نوروژنیک در کودکان هستند.
علائم مثانه عصبی در کودکان
علائم این وضعیت ممکن است در هر کودک متفاوت باشد. رایج ترین علائم شامل موارد زیر هستند:
- نشت ادرار: ادرار بدون کنترل خارج می شود و معمولا زمانی رخ می دهد که عضلات نگهدارنده ادرار پیام صحیح دریافت نمی کنند.
- احتباس ادرار: مشکل در تخلیه ادرار که وقتی عضلات نگهدارنده ادرار پیام تخلیه را دریافت نمی کنند، ایجاد می شود.
علاوه بر این، کودک ممکن است دچار موارد زیر نیز باشد:
- عفونت های ادراری که با درد یا تب همراه هستند
- تورم کلیه ها
- ضخیم شدن دیواره مثانه
چون علائم مثانه عصبی در کودکان می تواند شبیه سایر بیماری ها باشد، مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق ضروری است.
چگونه مثانه عصبی در کودکان تشخیص داده می شود؟
پزشک ابتدا درباره علائم و سابقه سلامت کودک سوال می کند و معاینه فیزیکی انجام می دهد. ممکن است تست های زیر نیز توصیه شود:
- آزمایش ادرار: بررسی وجود عفونت یا پروتئین در ادرار. پروتئین در ادرار می تواند نشانه مشکلات کلیوی باشد.
- مطالعه یورودینامیک: در این تست، مثانه از طریق یک لوله نازک و انعطاف پذیر با محلول نمکی پر می شود و حجم و فشار مثانه اندازه گیری می شود. این روش عملکرد عضلات مثانه را نشان می دهد.
- سونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای تصویربرداری از بافت ها. سونوگرافی کلیه و مثانه می تواند تورم کلیه و وضعیت مثانه را بررسی کند.
گاهی از والدین خواسته می شود تا برنامه روزانه ادرار کودک را ثبت کنند و دفعات مراجعه به توالت و مشکلات احتمالی را یادداشت کنند.
درمان مثانه عصبی در کودکان
نوع درمان به علائم، سن و وضعیت عمومی کودک و شدت بیماری بستگی دارد. روش های درمانی شامل:
- تخلیه زمان بندی شده: استفاده از توالت در زمان های مشخص برای جلوگیری از نشت ادرار و محافظت از کلیه ها.
- سوند ادراری (کاتتر): لوله نازک و انعطاف پذیر برای تخلیه منظم مثانه. در برخی موارد نیاز به سوند دائمی وجود دارد.
- دارو درمانی: داروهایی برای ریلکس کردن عضلات مثانه و پیشگیری از اسپاسم. آنتی بیوتیک ها ممکن است برای کاهش خطر عفونت تجویز شوند.
- اسفنکتر مصنوعی: یک حلقه کوچک قابل باد شدن اطراف گردن مثانه قرار می گیرد که با باد شدن مانع نشت ادرار و با خالی شدن امکان تخلیه را فراهم می کند. گاهی کودک هنوز به سوند نیاز دارد.
در برخی موارد، جراحی لازم است که می تواند شامل:
- ایجاد یک مسیر جدید در شکم برای سوند موقت
- بزرگ کردن حجم مثانه
- سفت کردن اسفنکتر برای نگه داشتن بهتر ادرار
همیشه با پزشک کودک درباره مزایا، خطرات و عوارض جانبی روش درمانی مشورت کنید.
عوارض احتمالی مثانه عصبی در کودکان
این وضعیت می تواند باعث موارد زیر شود:
- آسیب به کلیه ها: اگر مثانه بیش از حد پر شود و ادرار به کلیه ها بازگردد.
- عفونت مثانه یا حالب ها: وقتی ادرار برای مدت طولانی نگه داشته شود.
زندگی با مثانه عصبی در کودکان
زندگی با مثانه عصبی می تواند دشوار باشد. نشت ادرار ممکن است باعث خجالت یا کاهش اعتماد به نفس کودک شود. حمایت و صبر والدین برای درمان و رشد عاطفی کودک بسیار اهمیت دارد.
تشویق کودک به پیروی از برنامه درمانی و در صورت نیاز کمک گرفتن از روانشناس می تواند روند درمان را مؤثرتر کند.
چه زمانی باید با پزشک کودک تماس گرفت؟
با پزشک تماس بگیرید اگر:
- علائم کودک بهبود نمی یابد یا بدتر می شود
- علائم جدید ظاهر می شوند
نکات کلیدی درباره مثانه عصبی در کودکان
- مثانه به دلیل آسیب عصبی به طور طبیعی عمل نمی کند.
- شایع ترین علت در کودکان، مشکلات نخاعی است.
- تشخیص با آزمایش ادرار، مطالعه یورودینامیک یا سونوگرافی انجام می شود.
- درمان شامل تخلیه زمان بندی شده، سوند، دارو یا جراحی است.
- ممکن است کلیه ها آسیب ببینند یا عفونت ایجاد شود.
- حمایت والدین برای کاهش اضطراب و خجالت کودک ضروری است.
نکات عملی برای مراجعه به پزشک
- دلیل مراجعه و انتظارات خود را مشخص کنید.
- پیش از مراجعه، سوالات خود را یادداشت کنید.
- در ملاقات، نام تشخیص جدید، داروها، درمان ها یا آزمایش های جدید را یادداشت کنید.
- دلیل تجویز دارو یا درمان و اثرات جانبی آن را بدانید.
- اگر نیاز به پیگیری است، تاریخ، ساعت و هدف مراجعه بعدی را یادداشت کنید.
- بدانید چگونه می توانید بعد از ساعات کاری و در تعطیلات با پزشک کودک تماس بگیرید.
سخنی از نی نی تینی
مثانه عصبی در کودکان یک اختلال جدی اما قابل مدیریت است. این مشکل به دلیل آسیب عصبی باعث می شود کودک در نگه داشتن یا تخلیه ادرار دچار مشکل شود و در صورت درمان نشدن، ممکن است کلیه ها آسیب ببینند یا عفونت ایجاد شود. تشخیص زودهنگام، پیروی دقیق از برنامه درمانی و حمایت عاطفی والدین نقش بسیار مهمی در کنترل این بیماری دارد. درمان می تواند شامل تخلیه زمان بندی شده، دارو، سوند یا در موارد لازم جراحی باشد. زندگی با مثانه نوروژنیک در کودکان نیازمند صبر، آموزش و همراهی خانواده است تا کودک با اعتماد به نفس و سلامت کامل رشد کند.
اگر تجربه ای در مراقبت از کودک با مثانه عصبی دارید یا سوالی درباره روش های درمان و مدیریت روزانه دارید، دیدگاه خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا والدین دیگر نیز از تجربیات شما بهره مند شوند.
