سنگ مثانه در کودکان یکی از مشکلات ادراری است که گاهی بیصدا شروع میشود اما میتواند برای کودک دردناک و آزاردهنده باشد. بسیاری از والدین در ابتدا علائم را با مشکلات ساده مثل سوزش یا کمآبی اشتباه میگیرند و همین تأخیر باعث تشدید مشکل میشود. آگاهی از علتها، نشانهها و روشهای پیشگیری میتواند والدین را در مراقبت بهتر از سلامت ادراری فرزندشان یاری کند. در ادامه این مقاله در مورد سنگ مثانه در کودکان توضیح خواهیم داد.
سنگ مثانه در کودکان چیست؟
سنگ مثانه در کودکان یکی از مشکلات نسبتاً شایع دستگاه ادراری است که در آن مواد معدنی داخل مثانه تجمع پیدا کرده و به شکل سنگهای کوچک یا بزرگ تبدیل میشوند. این وضعیت میتواند باعث درد، مشکلات ادراری و حتی عفونت شود. بسیاری از والدین تصور میکنند سنگ مثانه فقط در بزرگسالان دیده میشود؛ اما حقیقت این است که کودکان بهویژه در سالهای اولیه زندگی نیز ممکن است درگیر این بیماری شوند. آگاهی والدین نقش مهمی در تشخیص سریع و جلوگیری از عوارض دارد.
علت سنگ مثانه در کودکان
علتهای مختلفی میتوانند زمینهساز سنگ مثانه در کودکان شوند. شناخت این دلایل کمک میکند والدین راحتتر از بروز مشکل جلوگیری کنند.
1- کمآبی و مصرف کم مایعات
وقتی کودک مایعات کافی نمینوشد، ادرار غلیظ میشود و املاح داخل آن رسوب کرده و به سنگ تبدیل میشود. این موضوع در مناطق گرم ایران شایعتر است.
2- تغذیه نامناسب
رژیم غذایی کمپروتئین، کمکلسیم یا مصرف بیش از حد نمک میتواند باعث تغییر ترکیب ادرار و ایجاد سنگ شود. همچنین سوءتغذیه در برخی کودکان، خطر تشکیل سنگ را افزایش میدهد.
3- عفونتهای مکرر ادراری
کودکانی که عفونتهای ادراری تکرار شونده دارند، به دلیل وجود باکتریها و التهاب، بیشتر مستعد تشکیل سنگ مثانه هستند.
4- مشکلات مادرزادی
گاهی انسداد یا تنگی مسیر ادرار باعث میشود ادرار در مثانه باقی بماند و زمینه تشکیل سنگ فراهم شود.
5- نگهداشتن ادرار
برخی کودکان عادت دارند ادرار خود را مدت طولانی نگه دارند. این موضوع باعث ماندگاری ادرار در مثانه و ایجاد سنگ میشود.
علائم سنگ مثانه در کودکان
شناخت علائم سنگ مثانه در کودکان به والدین کمک میکند زودتر به پزشک مراجعه کنند.
1- سوزش یا درد هنگام ادرار
کودک ممکن است هنگام ادرار گریه کند یا بگوید «میسوزد». این یکی از شایعترین نشانههاست.
2- تکرر ادرار یا قطع و وصل شدن ادرار
سنگ ممکن است مانع خروج طبیعی ادرار شود و جریان آن را مختل کند.
3- درد پایین شکم یا کشاله ران
درد مداوم یا مبهم در قسمت زیر شکم، مخصوصاً بعد از نوشیدن آب یا حرکتهای شدید، ممکن است نشانه سنگ باشد.
4- خون در ادرار
وجود رگههای خون یا تغییر رنگ ادرار به صورتی یا قهوهای، میتواند ناشی از آسیب به دیواره مثانه باشد.
5- عفونتهای مکرر ادراری
سنگها محل تجمع باکتریها هستند و باعث بوی بد ادرار یا تبهای مکرر میشوند.
درمان سنگ مثانه در کودکان
نوع درمان بسته به اندازه، تعداد و علائم سنگ متفاوت است.
1- افزایش مصرف آب و مایعات
برای سنگهای کوچک، مصرف مایعات فراوان میتواند به دفع طبیعی آنها کمک کند.
2- دارو درمانی
پزشک ممکن است برای کنترل درد، درمان عفونت یا شل کردن عضلات مثانه دارو تجویز کند.
3- لیتوتریپسی (شکستن سنگ با امواج)
در سنگهای متوسط، امواج مخصوص سنگ را خرد میکنند تا خودبهخود دفع شود.
4- جراحی اندوسکوپی
اگر سنگ بزرگ باشد، پزشک با ابزارهای مخصوص از راه مجاری ادراری، سنگ را خارج میکند.
5- اصلاح رژیم غذایی
حذف نمک اضافه، افزایش میوه و سبزیجات و تنظیم مصرف پروتئین کمک زیادی به بهبود وضعیت میکند.
پیشگیری از سنگ مثانه در کودکان
پیشگیری همیشه سادهتر از درمان است. چند عادت روزمره میتواند از سنگ مثانه جلوگیری کند.
1- نوشیدن آب کافی
تشویق کودک به نوشیدن آب در طول روز ضروری است. میتوان از آبمیوههای رقیقشده خانگی نیز استفاده کرد.
2- رژیم غذایی سالم و ایرانی
استفاده از غذاهای خانگی مثل آشها، سوپها، حبوبات، سبزیها و کاهش خوراکیهای شور میتواند خطر تشکیل سنگ را کاهش دهد.
3- جلوگیری از نگهداشتن ادرار
برنامهریزی برای دستشویی در مدارس و یادآوری به کودک در خانه بسیار مهم است.
4- درمان بهموقع عفونتها
عفونتهای ادراری نباید نادیده گرفته شوند. درمان کامل باعث جلوگیری از سنگ میشود.
5- بررسی مشکلات مادرزادی
اگر کودک علائم طولانیمدت دارد، بررسی تخصصی برای جلوگیری از عوارض لازم است.
عوارض سنگ مثانه در کودکان
اگر سنگ مثانه درمان نشود میتواند عوارض جدی ایجاد کند.
1- عفونتهای مکرر
باکتریها روی سطح سنگ جمع میشوند و باعث عفونتهای پشتسرهم میشوند.
2- آسیب به مثانه
خراشیدگیهای مکرر ممکن است دیواره مثانه را تحریک کرده و حتی باعث زخم شود.
3- نسداد کامل ادرار
در موارد شدید، سنگ میتواند مسیر ادرار را کاملاً مسدود کند که یک اورژانس پزشکی است.
4- دردهای مزمن
کودک ممکن است دچار دردهای دورهای و آزاردهنده شود که کیفیت زندگیاش را کاهش میدهد.
سخنی از نی نی تینی
سنگ مثانه در کودکان مشکلی است که با شناخت علل، توجه به علائم و اقدام بهموقع میتوان از عوارض آن پیشگیری کرد. والدین باید به رژیم غذایی، عادات ادراری و مصرف آب توجه ویژه داشته باشند. اگر علائم غیرطبیعی مشاهده شد، مراجعه سریع به پزشک بهترین تصمیم است.
اگر تجربهای درباره سنگ مثانه در کودکان دارید یا سوالی برایتان پیش آمده، در بخش نظرات بپرسید تا راهنماییتان کنم.
