رفتار درمانی دیالکتیکی یکی از روش های مؤثر گفت وگو درمانی است که برای افرادی طراحی شده که احساسات را بسیار شدید تجربه می کنند. این روش درمانی به افراد کمک می کند احساسات خود را بهتر بشناسند، آن ها را مدیریت کنند و واکنش های سالم تری در موقعیت های دشوار داشته باشند.
اگر شما به عنوان یک مادر نگران نوسانات هیجانی، رفتارهای تکانشی یا مشکلات عاطفی خود یا فرزندتان هستید، آشنایی با رفتار درمانی دیالکتیکی می تواند دید روشنی به شما بدهد.
این روش ابتدا برای برخی اختلالات خاص شناخته شد، اما امروزه کاربردهای گسترده تری در سلامت روان دارد.
رفتار درمانی دیالکتیکی چیست؟
رفتار درمانی دیالکتیکی نوعی روان درمانی گفت وگومحور است که ریشه در درمان شناختی رفتاری (CBT) دارد، اما برای افرادی که هیجانات شدیدتری دارند، به طور ویژه تعدیل و تکمیل شده است.
درمان شناختی رفتاری به افراد کمک می کند بفهمند افکارشان چگونه بر احساسات و رفتارهایشان اثر می گذارد.
در رفتار درمانی دیالکتیکی، این اصل حفظ می شود، اما تمرکز بیشتری بر پذیرش هیجانات شدید و یادگیری مهارت های عملی برای کنترل آن ها وجود دارد.
واژه «دیالکتیکی» به معنای ترکیب دو مفهوم به ظاهر متضاد است. در این درمان، فرد هم زمان یاد می گیرد خودش و شرایط فعلی زندگی اش را بپذیرد و در عین حال برای ایجاد تغییرات مثبت تلاش کند.
این تعادل میان پذیرش و تغییر، یکی از مهم ترین پایه های رفتار درمانی دیالکتیکی محسوب می شود.
این روش درمانی در دهه 1970 میلادی توسط یک روان شناس آمریکایی توسعه یافت و به مرور زمان، با پشتوانه پژوهش های علمی گسترده، جایگاه مهمی در درمان اختلالات هیجانی پیدا کرد.
رفتار درمانی دیالکتیک برای چه مشکلاتی استفاده می شود؟
رفتار درمانی دیالکتیکی به ویژه برای افرادی مفید است که در تنظیم احساسات، کنترل خشم یا مدیریت واکنش های شدید عاطفی دچار مشکل هستند.
این درمان کمک می کند فرد به جای سرکوب یا انفجار هیجانات، راه های سالم تری برای کنار آمدن با آن ها پیدا کند.
مطالعات علمی نشان داده اند که رفتار درمانی دیالکتیکی در درمان و مدیریت مشکلات زیر مؤثر است:
- اختلال شخصیت مرزی
- رفتارهای خودآسیب رسان
- افکار یا رفتارهای مرتبط با خودکشی
- اختلال استرس پس از سانحه
- اختلالات مصرف مواد
- اختلالات خوردن، به ویژه پرخوری عصبی و بولیمیا
- افسردگی
- اضطراب
نکته مهم این است که بسیاری از این مشکلات ریشه در تلاش های ناسالم برای کنترل احساسات منفی شدید دارند.
رفتار درمانی دیالکتیکی به جای تشدید این چرخه، به فرد می آموزد چگونه احساساتش را بشناسد، تحمل کند و بدون آسیب به خود یا دیگران با آن ها کنار بیاید.
چگونه یک درمانگر رفتار درمانی دیالکتیکی پیدا کنیم؟
درمانگر DBT می تواند روان پزشک، روان شناس، پرستار سلامت روان، مددکار اجتماعی یا درمانگر خانواده باشد.
پیدا کردن درمانگر مناسب ممکن است زمان بر باشد و این موضوع کاملا طبیعی است.
می توانید از پزشک خانواده، روان پزشک یا افرادی که به آن ها اعتماد دارید بخواهید شما را به درمانگری آشنا با رفتار درمانی دیالکتیکی معرفی کنند.
همچنین جست وجو در وب سایت انجمن های روان شناسی معتبر داخل کشور می تواند کمک کننده باشد.
مهم است مطمئن شوید درمانگر مورد نظر:
- مجوز رسمی فعالیت دارد
- در حوزه مشکل شما تخصص دارد
- تجربه کار با روش رفتار درمانی دیالکتیک را دارد
قبل از شروع درمان، تماس تلفنی یا پرسش از درمانگر می تواند به تصمیم گیری بهتر شما کمک کند.
ساختار درمان در رفتار درمانی دیالکتیکی چگونه است؟
هدف اصلی رفتار درمانی دیالکتیکی ایجاد تعادل میان پذیرش فرد همان طور که هست و تشویق به تغییر رفتارهای ناسالم است.
درمانگر به فرد کمک می کند مهارت های جدیدی برای تنظیم هیجانات، بهبود روابط و افزایش کیفیت زندگی بیاموزد.
به طور کلی، این درمان شامل چهار بخش اصلی است:
ارزیابی اولیه در رفتار درمانی دیالکتیکی
در ابتدای مسیر، درمانگر معمولا یک جلسه یا چند جلسه ارزیابی برگزار می کند.
در این مرحله مشخص می شود که آیا رفتار درمانی دیالکتیکی برای فرد مناسب است یا خیر.
همچنین درباره مدت درمان، تعهدات لازم و نحوه همکاری صحبت می شود.
جلسات فردی رفتار درمانی دیالکتیک
جلسات فردی معمولا به صورت هفتگی برگزار می شوند و هر جلسه حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت طول می کشد.
در این جلسات، اهداف زیر دنبال می شود:
- کاهش رفتارهای پرخطر مانند خودآسیب رسانی
- حذف موانعی که مانع پیشرفت درمان می شوند
- کمک به رسیدن به اهداف شخصی و خانوادگی
- جایگزینی رفتارهای ناسالم با مهارت های مؤثر
معمولا از فرد خواسته می شود احساسات و رفتارهای روزانه خود را یادداشت کند تا الگوهای رفتاری بهتر شناسایی شوند.
آموزش مهارت های رفتار درمانی دیالکتیکی در گروه
این جلسات بیشتر شبیه کلاس آموزشی هستند تا گروه درمانی.
در این بخش، مهارت هایی آموزش داده می شود که فرد بتواند در زندگی روزمره از آن ها استفاده کند.
چهار مهارت اصلی در رفتار درمانی دیالکتیکی عبارت اند از:
- ذهن آگاهی: تمرکز بر لحظه حال بدون قضاوت
- تحمل پریشانی: کنار آمدن با شرایط سخت بدون آسیب زدن به خود
- مهارت های ارتباطی مؤثر: بیان نیازها و تعیین حد و مرز سالم
- تنظیم هیجان: شناخت، درک و کنترل بهتر احساسات
مربی گری تلفنی در بحران ها
در برخی موارد، درمانگر امکان تماس تلفنی محدود را فراهم می کند.
این تماس ها برای موقعیت های بحرانی یا زمانی است که فرد می خواهد از مهارت های DBT استفاده کند اما نیاز به راهنمایی دارد.
البته این تماس ها جایگزین جلسات درمانی نمی شوند و چارچوب مشخصی دارند.
مزایا و چالش های رفتار درمانی دیالکتیکی
پژوهش های متعدد نشان داده اند که رفتار درمانی دیالکتیکی می تواند باعث کاهش رفتارهای آسیب زا، خشم و بستری شدن های مکرر شود.
همچنین این درمان در کاهش علائم افسردگی و سوءمصرف مواد مؤثر بوده است.
با این حال، DBT درمان آسانی نیست و نیاز به تعهد دارد.
افرادی که بیشترین بهره را می برند معمولا آماده تغییر، انجام تمرین ها و حضور منظم در جلسات هستند.
مدت زمان رفتار درمانی دیالکتیکی چقدر است؟
معمولا این درمان بین شش ماه تا یک سال یا حتی بیشتر طول می کشد.
در برخی اختلالات، به ویژه اختلال شخصیت مرزی، درمان ممکن است چند سال زمان ببرد.
نکته مهم این است که پیشرفت تدریجی است.
هر قدم کوچک به سمت کنترل بهتر احساسات، یک موفقیت ارزشمند محسوب می شود.
چه زمانی باید با درمانگر یا پزشک تماس گرفت؟
حضور منظم در جلسات فردی و گروهی اهمیت زیادی دارد.
در صورت بروز بحران های شدید هیجانی یا افکار آسیب به خود، باید فورا با درمانگر تماس گرفت یا از خدمات اورژانسی سلامت روان استفاده کرد.
سخنی از نی نی تینی
رفتار درمانی دیالکتیکی روشی علمی، کاربردی و امیدبخش برای افرادی است که با هیجانات شدید دست وپنجه نرم می کنند.
اگرچه مسیر درمان ممکن است زمان بر باشد، اما با تعهد و حمایت مناسب، می تواند کیفیت زندگی فرد و خانواده را به طور قابل توجهی بهبود دهد.
اگر شما یا فرزندتان با نوسانات شدید احساسی، اضطراب یا رفتارهای تکانشی روبه رو هستید، تجربه یا پرسش خود را در بخش دیدگاه ها بنویسید یا با یک متخصص سلامت روان مشورت کنید. آگاهی، اولین قدم برای آرامش پایدار است.
