اختلال شخصیت مرزی در کودکان

اختلال شخصیت مرزی چیست؟

اختلال شخصیت مرزی یا BPD یک اختلال سلامت روان است که با نوسانات شدید خلقی، روابط ناپایدار و دشواری در کنترل احساسات شناخته می شود. فرد مبتلا ممکن است احساسات بسیار شدید و غیرقابل کنترلی را تجربه کند که به سرعت تغییر می کنند. این موضوع می تواند خطر رفتارهای خودآسیب رسان و حتی افکار یا اقدام به خودکشی را افزایش دهد.

در حال حاضر، گفت وگودرمانی یا روان درمانی مهم ترین و مؤثرترین روش درمان اختلال شخصیت مرزی در کودکان و بزرگسالان محسوب می شود. تشخیص و مداخله زودهنگام، به ویژه در سنین پایین، می تواند نقش بسیار مهمی در بهبود آینده کودک داشته باشد.

اختلال شخصیت مرزی در کودکان چگونه تعریف می شود؟

اختلال شخصیت مرزی در کودکان به شرایطی گفته می شود که در آن کودک یا نوجوان در تنظیم هیجانات خود دچار مشکل جدی است. پس از یک اتفاق یا محرک عاطفی، ممکن است احساسات بسیار شدید و طولانی مدتی را تجربه کند که کنترل آن ها برایش دشوار است.

این وضعیت می تواند بر تصویر ذهنی کودک از خودش اثر بگذارد. در نتیجه، رفتارهای تکانشی، تصمیم گیری های ناگهانی و واکنش های افراطی در روابط خانوادگی یا دوستانه دیده می شود. این رفتارها گاهی برای والدین گیج کننده و نگران کننده هستند.

تجربه اختلال شخصیت مرزی در کودکان از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی کودکان اعتمادبه نفس پایینی دارند و خود را بی ارزش می دانند. بعضی دیگر ممکن است عمدا در امتحان شکست بخورند یا از انجام مسئولیت هایشان سر باز بزنند، بدون آن که دلیل روشنی برای این رفتارها وجود داشته باشد.

الگوهای رفتاری شایع در اختلال شخصیت مرزی در کودکان

کودک مبتلا به اختلال شخصیت مرزی ممکن است دیگران را به صورت «کاملا خوب» یا «کاملا بد» ببیند و نظرش درباره اطرافیان به سرعت تغییر کند. این نگاه صفر و صدی می تواند روابط کودک با والدین، معلمان و دوستان را ناپایدار کند.

ترس شدید از رها شدن یکی دیگر از ویژگی های مهم این اختلال است. کودک ممکن است به اطرافیان بیش ازحد وابسته شود یا برعکس، برای جلوگیری از طرد شدن، دیگران را از خود دور کند. در برخی موارد، رفتارهای پرخطر مانند آسیب زدن به خود یا انجام کارهای خطرناک بدون فکر کردن به پیامدها دیده می شود.

جایگاه اختلال شخصیت مرزی در طبقه بندی اختلالات روانی

اختلال شخصیت مرزی در گروهی از اختلالات شخصیتی به نام خوشه B قرار می گیرد. این گروه شامل اختلالاتی است که با هیجانات ناپایدار، رفتارهای تکانشی و مشکلات جدی در تعاملات اجتماعی همراه هستند. این اختلالات معمولا مزمن و بلندمدت اند و نیاز به پیگیری درمانی مداوم دارند.

رفتارهای کودک ممکن است برای خودش طبیعی به نظر برسند، زیرا الگوهای عصبی مغز او به این شکل شکل گرفته اند. با این حال، این الگوها غیرقابل تغییر نیستند. متخصص سلامت روان می تواند به کودک کمک کند راه های سالم تری برای مدیریت احساساتش یاد بگیرد.

شیوع اختلال شخصیت مرزی در کودکان

بر اساس آمارهای معتبر، حدود یک درصد از جمعیت به اختلال شخصیت مرزی مبتلا هستند. اگرچه این آمار مربوط به بزرگسالان است، اما بسیاری از نشانه ها ریشه در دوران کودکی و نوجوانی دارند. به همین دلیل، شناخت زودهنگام اختلال شخصیت مرزی در کودکان اهمیت بسیار زیادی دارد.

علائم و نشانه های اختلال شخصیت مرزی در کودکان

علائم اختلال شخصیت مرزی می توانند از خفیف تا بسیار شدید متغیر باشند. هر کودک ممکن است ترکیب متفاوتی از نشانه ها را تجربه کند و شدت و مدت آن ها نیز متفاوت است.

ترس از رها شدن

کودک ممکن است هنگام تنها بودن دچار اضطراب شدید شود. این احساس می تواند باعث شود بیش ازحد به والدین بچسبد یا برعکس، برای فرار از طرد شدن، آن ها را پس بزند.

روابط ناپایدار

مدیریت روابط سالم برای این کودکان دشوار است. آن ها ممکن است خیلی سریع احساس عشق را به خشم یا نفرت تبدیل کنند، بدون آن که دلیل مشخصی وجود داشته باشد.

اختلال در هویت

کودک ممکن است تصویر منفی از خودش داشته باشد و مرتب علایق، دوستان یا دیدگاه هایش را تغییر دهد. این موضوع می تواند والدین را نگران و سردرگم کند.

رفتارهای تکانشی

رانندگی پرخطر در نوجوانان، خرج کردن افراطی یا مصرف مواد در سنین بالاتر می تواند از نشانه های تکانشگری باشد. این رفتارها معمولا بدون توجه به عواقب انجام می شوند.

افکار یا رفتارهای خودآسیب رسان

برخی کودکان یا نوجوانان درباره آسیب زدن به خود صحبت می کنند یا رفتارهایی مانند خراشیدن یا ضربه زدن به خود نشان می دهند. این نشانه ها بسیار جدی هستند و نیاز به مداخله فوری دارند.

نوسانات شدید خلقی

احساساتی مانند خشم، ترس، اضطراب، غم یا حتی عشق می توانند بسیار شدید و ناپایدار باشند. این حالات معمولا چند ساعت تا چند روز طول می کشند.

احساس پوچی

احساس غم، بی حوصلگی و بی ارزشی در بسیاری از کودکان مبتلا دیده می شود. این احساسات می توانند اعتمادبه نفس کودک را به شدت کاهش دهند.

خشم شدید

کودک ممکن است کنترل خشم خود را از دست بدهد و دچار انفجارهای رفتاری شود. پس از آن، احساس گناه یا شرم در او شکل می گیرد.

گسست ذهنی مرتبط با استرس

در شرایط استرس شدید، کودک ممکن است احساس جدا شدن از بدن یا افکارش را تجربه کند. این حالت ها گاهی بسیار ترسناک هستند.

علت اختلال شخصیت مرزی در کودکان

تجربه های نامطلوب دوران کودکی نقش مهمی در شکل گیری اختلال شخصیت مرزی در کودکان دارند. این تجربه ها می توانند شامل بی توجهی عاطفی، آزار جسمی یا جنسی، یا از دست دادن یکی از والدین یا مراقبان اصلی باشند.

در برخی موارد، بخش هایی از مغز که مسئول تنظیم احساسات و رفتار هستند، هماهنگی لازم را ندارند. این اختلال در ارتباط عصبی می تواند به بروز علائم اختلال شخصیت مرزی در کودکان منجر شود.

عوامل خطر ابتلا به اختلال شخصیت مرزی در کودکان

احتمال بروز این اختلال در کودکانی که یکی از اعضای نزدیک خانواده آن ها به اختلال شخصیت مرزی مبتلاست، بیشتر است. همچنین وجود اختلالات دیگری مانند اضطراب، افسردگی یا اختلالات خوردن می تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.

آیا اختلال شخصیت مرزی در کودکان ژنتیکی است؟

اگرچه ژنتیک به تنهایی عامل تعیین کننده نیست، اما داشتن والد یا خواهر و برادر مبتلا می تواند خطر بروز اختلال شخصیت مرزی در کودکان را چند برابر کند. به همین دلیل، سابقه خانوادگی اهمیت زیادی در ارزیابی دارد.

عوارض و پیامدهای اختلال شخصیت مرزی در کودکان

این اختلال می تواند سلامت روان کودک را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و خطر ابتلا به افسردگی، اضطراب یا سوءمصرف مواد را افزایش دهد. در صورت عدم درمان، روابط خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی کودک دچار مشکل جدی می شود.

خطر خودآسیب رسانی و اقدام به خودکشی در این کودکان بالاتر است و به همین دلیل، پیگیری درمانی منظم اهمیت حیاتی دارد.

تشخیص اختلال شخصیت مرزی در کودکان

تشخیص این اختلال توسط روان پزشک یا روان شناس انجام می شود و بر اساس معیارهای راهنمای تشخیصی DSM-5 است. آزمون واحدی برای تشخیص وجود ندارد و ارزیابی معمولا شامل مصاحبه های دقیق و بررسی سابقه خانوادگی است.

از آن جا که شخصیت کودک در حال رشد است، معمولا تشخیص قطعی قبل از 18 سالگی با احتیاط انجام می شود. با این حال، اگر علائم شدید و مداوم باشند و حداقل یک سال ادامه داشته باشند، تشخیص زودتر نیز امکان پذیر است.

درمان اختلال شخصیت مرزی در کودکان

اصلی ترین درمان، روان درمانی است. هدف درمان کمک به کودک برای شناخت احساسات، ترس ها و الگوهای رفتاری و یادگیری مهارت های سالم برای ارتباط با دیگران است.

روش های درمانی مؤثر شامل رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT)، درمان شناختی رفتاری (CBT)، درمان گروهی، درمان مبتنی بر ذهنی سازی و طرح واره درمانی هستند. در موارد شدید، ممکن است بستری کوتاه مدت برای حفظ ایمنی کودک ضروری باشد.

نقش دارو در درمان

دارو معمولا درمان اصلی اختلال شخصیت مرزی در کودکان نیست. در صورت نیاز، داروها به صورت موقت و برای کنترل علائم خاص مانند اضطراب یا افسردگی استفاده می شوند و حتما باید همراه با روان درمانی باشند.

چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟

اگر کودک افکار خودآسیب رسان دارد یا احساسات شدیدی را تجربه می کند که قابل کنترل نیستند، مراجعه فوری به متخصص سلامت روان ضروری است. دریافت کمک به موقع می تواند جان کودک را نجات دهد و کیفیت زندگی او را بهبود بخشد.

پیش آگهی و آینده اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی یک اختلال بلندمدت است، اما با درمان مناسب، بسیاری از افراد یاد می گیرند احساسات و رفتارهای خود را بهتر مدیریت کنند. علائم معمولا با افزایش سن کاهش می یابند، اما نباید منتظر گذر زمان بدون درمان ماند.

امروزه با روش های درمانی جدید و فردمحور، کیفیت زندگی بسیاری از مبتلایان به طور قابل توجهی بهبود یافته است.

سخنی از نی نی تینی

اختلال شخصیت مرزی در کودکان اگرچه چالش برانگیز است، اما با آگاهی، تشخیص به موقع و درمان اصولی می توان مسیر رشد سالم تری برای کودک فراهم کرد. نقش والدین، به ویژه مادران، در حمایت عاطفی و پیگیری درمان بسیار کلیدی است. هرچه مداخله زودتر انجام شود، آینده روانی و اجتماعی کودک روشن تر خواهد بود.