پسوریازیس گوته ای یک بیماری پوستی است که اغلب بدون هیچ هشدار قبلی ظاهر می شود و معمولا پس از یک عفونت، مانند گلودرد استرپتوکوکی، بروز می کند. این بیماری بیشتر در کودکان شایع است، اما می تواند در سایر بزرگسالان نیز دیده شود. علامت مشخصه این بیماری، ظهور لکه های کوچک قرمز و پوسته دار روی پوست است که اغلب شبیه خال یا قطره آب به نظر می رسند و به همین دلیل به آن «پسوریازیس خالدار» هم گفته می شود.
معرفی پسوریازیس گوته ای
پسوریازیس گوته ای نوعی بیماری پوستی التهابی است که معمولا بدون هشدار قبلی ظاهر می شود. این بیماری اغلب پس از یک عفونت باکتریایی، به ویژه عفونت های گلو، بروز می کند. لکه های کوچک قرمز که با پوسته های خشک پوشیده شده اند، یکی از نشانه های اصلی آن است و می توانند باعث خارش و ناراحتی پوست کودک یا بزرگسال شوند.
چه کسانی به پسوریازیس گوته ای مبتلا می شوند؟
اکثر موارد پسوریازیس خالدار در کودکان مشاهده می شود. با این حال، بزرگسالان جوان، به خصوص افرادی که کمتر از 30 سال دارند، نیز می توانند به این بیماری مبتلا شوند. بر اساس آمار، پسوریازیس گوته ای حدود 2 درصد از کل موارد پسوریازیس را تشکیل می دهد.
علائم و علت های پسوریازیس گوته ای
چه علائمی دارد؟
علائم پسوریازیس گوته ای معمولا ناگهانی ظاهر می شوند و شامل موارد زیر هستند:
- لکه های قرمز یا صورتی کوچک و شبیه قطره: این لکه ها معمولا بین 2 تا 10 میلی متر عرض دارند و به همین دلیل به آن «پسوریازیس خالدار» نیز گفته می شود. بیشتر در تنه، بازوها و پاها دیده می شوند، اما می توانند در سایر نقاط بدن نیز ظاهر شوند.
- پوسته های خشک و ریز: روی لکه ها ممکن است لایه های خشک پوست ایجاد شود که به راحتی جدا می شوند.
- خارش: پوست اطراف لکه ها اغلب تحریک شده و خارش دارد.
علت ایجاد پسوریازیس گوته ای
علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما دو عامل اصلی با آن مرتبط هستند:
- عوامل ژنتیکی:
- پسوریازیس به شدت با حداقل دو ژن مرتبط است و احتمالا با ژن های دیگری نیز مرتبط باشد.
- افرادی که والدین یا نزدیکان شان دچار پسوریازیس مزمن هستند، احتمال بیشتری دارند که دچار این بیماری شوند.
- عفونت های باکتریایی:
- پسوریازیس گوته ای معمولا پس از عفونت باکتریایی، به ویژه عفونت ناشی از باکتری گروه A استرپتوکوک (که معمولا باعث گلودرد استرپتوکوکی و بیماری های مرتبط می شود) ظاهر می شود.
عوامل دیگری که می توانند خطر ابتلا را افزایش دهند شامل:
- HIV یا اختلالات سیستم ایمنی مانند روماتیسم مفصلی
- سیستم ایمنی ضعیف شده به دلیل شیمی درمانی
- استرس و فشارهای روانی
آیا پسوریازیس گوته ای مسری است؟
خیر، اگرچه بیماری معمولا پس از عفونت باکتریایی ایجاد می شود، پسوریازیس گوته ای مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود.
تشخیص و آزمایش ها
چگونه پزشک تشخیص می دهد؟
پزشک معمولا با بررسی نواحی پوست آسیب دیده، پسوریازیس گوته ای را تشخیص می دهد. برای تأیید تشخیص، ممکن است آزمایش های زیر تجویز شوند:
- نمونه برداری پوست (بیوپسی): نمونه ای از پوست گرفته می شود تا با آزمایش های تخصصی تشخیص قطعی داده شود.
- کشت گلو: برای بررسی باکتری هایی مانند گروه A استرپتوکوک که باعث گلودرد می شوند.
- آزمایش خون: برای بررسی نشانگرهای سیستم ایمنی که عفونت فعلی یا اخیر باکتریایی را نشان می دهند. این آزمایش ها معمولا تحت عنوان «تیترها» انجام می شوند.
مدیریت و درمان
درمان پسوریازیس گوته ای چگونه است؟
روش درمان بستگی به شدت بیماری دارد:
موارد خفیف
- کرم ها و پمادهای ضد التهاب و خارش: مخصوصا حاوی کورتیکواستروئیدها.
- کرم ها و لوسیون های حاوی قیر زغال: برای کاهش التهاب و پوسته ها.
- داروهای موضعی حاوی ویتامین D یا داروهای خوراکی حاوی ویتامین A.
- شامپوهای ضد شوره: برای پسوریازیس گوته ای پوست سر، می توان از شامپوهای بدون نسخه یا با نسخه پزشک استفاده کرد.
موارد شدید
- داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی: همانند درمان پسوریازیس مزمن، این داروها پاسخ بیش فعال سیستم ایمنی را کاهش می دهند.
- داروهای بیولوژیک: این داروها قسمت های خاصی از سیستم ایمنی را هدف قرار می دهند و از بروز علائم جلوگیری می کنند.
- فوتوتراپی (نور درمانی): استفاده از نور UV به تنهایی یا همراه با داروهای موضعی یا خوراکی، می تواند بیماری را کنترل کند. لیزر درمانی نیز ممکن است در صورت تبدیل بیماری به پسوریازیس مزمن پلاکی کاربرد داشته باشد.
چشم انداز طولانی مدت
اکثر موارد پسوریازیس گوته ای، به ویژه در کودکان، خودبه خود بهبود می یابند. برخی افراد ممکن است دوره های عود را تجربه کنند، اما این دوره ها نیز معمولا بدون تبدیل شدن به پسوریازیس مزمن پلاکی از بین می روند.
در مواردی که بیماری به پسوریازیس مزمن پلاکی تبدیل شود، این یک وضعیت مادام العمر است. گرچه درمان قطعی وجود ندارد، گزینه های درمانی متنوعی برای کاهش شدت علائم و دفعات بروز حملات در دسترس است.
آیا پسوریازیس گوته ای همان پسوریازیس مزمن است؟
اگرچه پسوریازیس گوته ای با پسوریازیس مزمن مرتبط است، اما دو بیماری یکسان نیستند. بیشتر افرادی که دچار پسوریازیس گوته ای می شوند، به طور کامل بهبود پیدا می کنند. با این حال، حدود یک سوم از افرادی که پسوریازیس گوته ای دارند، ممکن است در نهایت به پسوریازیس مزمن مبتلا شوند. در این حالت، لکه ها بزرگ تر شده و با پوسته هایی به نام پلاک پوشیده می شوند.
پسوریازیس یک بیماری التهابی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به دلایل نامشخصی بیش فعال شده و باعث بروز علائم این بیماری می شود. بدن در این شرایط به اشتباه سلول های پوستی را سریع تر از حد طبیعی تولید می کند، که همین باعث ظاهر شدن لکه های قرمز و پوسته ای می شود.
پیشگیری
آیا می توان از پسوریازیس گوته ای جلوگیری کرد؟
متأسفانه، راهی وجود ندارد که بتوان پیش بینی کرد چه کسی به پسوریازیس گوته ای مبتلا خواهد شد، و به همین دلیل، روش مطمئنی برای پیشگیری از آن وجود ندارد.
با این حال، افرادی که سابقه ابتلا به پسوریازیس گوته ای دارند، به ویژه کسانی که دچار پسوریازیس مزمن پلاکی می شوند، ممکن است دوره های عود یا «حملات» این بیماری را تجربه کنند. این حملات معمولا با موارد زیر مرتبط هستند:
- عفونت های باکتریایی یا ویروسی، به ویژه عفونت های دستگاه تنفسی مانند گلودرد استرپتوکوکی.
- سوختگی ها و آفتاب سوختگی ها.
- بریدگی ها، خراش ها و آسیب های دیگر پوست.
- نیش و گزش حشرات.
- برخی داروها، به ویژه لیتیم و داروهایی که برای درمان مالاریا یا برخی مشکلات قلبی تجویز می شوند.
- مصرف بیش از حد الکل.
- استرس و فشارهای روحی.
با رعایت نکات ساده بهداشتی و کنترل عوامل تحریک کننده، می توان تا حدی از شدت و دفعات بروز حملات پسوریازیس خالدار پیشگیری کرد، هرچند جلوگیری کامل امکان پذیر نیست.
زندگی با پسوریازیس گوته ای
آیا پسوریازیس گوته ای مزمن است؟
پسوریازیس گوته ای یک بیماری مزمن نیست و معمولا بعد از چند هفته خودبه خود از بین می رود. در برخی افراد، ممکن است دوباره ظاهر شود، اما این دوره های عود نیز معمولا خودبه خود بهبود پیدا می کنند.
با این حال، در حدود یک سوم موارد، پسوریازیس گوته ای ممکن است به پسوریازیس مزمن پلاکی تبدیل شود؛ این نوع یک بیماری جداگانه و مادام العمر است.
آیا پسوریازیس گوته ای باعث درد مفاصل می شود؟
خیر، پسوریازیس گوته ای باعث درد مفاصل نمی شود، درد مفصلی که در برخی انواع پسوریازیس مشاهده می شود، به عنوان آرتریت پسوریاتیک شناخته می شود. تنها زمانی که پسوریازیس گوته ای به پسوریازیس مزمن پلاکی تبدیل شود، ممکن است مشکلات مفصلی ایجاد شود.
آیا مصرف الکل پسوریازیس گوته ای را بدتر می کند؟
مصرف بیش از حد الکل می تواند باعث تکرار دوره های پسوریازیس گوته ای شود. به طور کلی، بیماری پسوریازیس با مصرف بالای الکل ارتباط دارد، بنابراین کاهش مصرف الکل می تواند به کاهش دفعات بروز و شدت علائم کمک کند. پزشک شما می تواند در این زمینه توصیه های دقیق تر ارائه دهد.
چه زمانی باید با پزشک مشورت کنم؟
برای هر نوع بیماری پوستی که با این نوع واکنش همراه باشد، به ویژه اگر پوست دچار پوسته ریزی شد، حتما باید با پزشک متخصص تماس گرفت. همچنین مهم است که خودسرانه از محصولات بدون نسخه برای درمان استفاده نکنید، مگر اینکه پزشک اجازه دهد.
سخنی از نی نی تینی
پسوریازیس گوته ای اغلب کودکان را تحت تأثیر قرار می دهد و در بیشتر موارد، مشکل موقتی است و خودبه خود از بین می رود. با این حال، حدود یک سوم افراد ممکن است در نهایت دچار پسوریازیس مزمن شوند. خوشبختانه، پسوریازیس گوته ای خطرناک نیست. اگر کودک شما دچار جوش یا لکه ای نامعمول (به ویژه لکه پوسته دار) شد، قبل از درمان خودسرانه حتما با پزشک کودکان مشورت کنید.
اگر تجربه ای در زمینه پسوریازیس گوته ای کودکان دارید، یا روش هایی برای کاهش خارش و مراقبت از پوست کودک خود پیدا کرده اید، لطفا تجربیاتتان را با دیگر والدین به اشتراک بگذارید. شما می توانید سوالات خود را هم در بخش نظرات مطرح کنید تا دیگر مادران و کارشناسان پاسخ دهند و به هم کمک کنیم این بیماری بهتر مدیریت شود.
