تیروئید پاپیلاری در کودکان یکی از شایع ترین انواع سرطان تیروئید است که خوش خیم ترین پیش آگهی را دارد و معمولا با درمان های دقیق قابل کنترل است. درمان این بیماری معمولا با جراحی آغاز می شود و در صورت نیاز، ید رادیواکتیو و داروهای هورمونی برای جلوگیری از بازگشت بیماری به کار می روند. خوشبختانه با پیشرفت روش های تشخیص و درمان، بیشتر کودکان مبتلا به تیروئید پاپیلاری زندگی سالم و طولانی خواهند داشت. در این مقاله در مورد بیماری سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان به طور کامل توضیح خواهیم داد.
تیروئید پاپیلاری در کودکان چیست؟
تیروئید، غده ای پروانه ای شکل در جلوی گردن است که هورمون هایی تولید می کند که برای رشد، سوخت وساز بدن و عملکرد طبیعی اندام ها ضروری هستند. هنگامی که سلول های این غده دچار تغییرات غیرطبیعی شده و شروع به رشد بی رویه می کنند، ممکن است کودک به سرطان تیروئید (که در پزشکی با عنوان کارسینوم تیروئید شناخته می شود) مبتلا شود.
سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان در سنین پایین پدیده ای نسبتا نادر است. آمارها نشان می دهد کمتر از یک کودک در هر صد هزار نفر در طول یک سال دچار این بیماری می شود. بیشترین احتمال بروز تیروئید پاپیلاری در کودکان در دوران نوجوانی است، به ویژه بین 15 تا 19 سالگی. جالب است بدانید که این بیماری، دومین سرطان شایع در میان نوجوانان به شمار می آید.
در بیشتر موارد، والدین یا پزشک در معاینه معمولی متوجه وجود توده یا برجستگی در جلوی گردن کودک می شوند. گاهی نیز توده تیروئید در بررسی های تصویربرداری که برای دلایل دیگری انجام می شود، به طور اتفاقی کشف می گردد.
هرچند سرطان تیروئید ممکن است گسترش یابد (معمولا به غدد لنفاوی گردن و در موارد نادر به ریه ها)، اما خوشبختانه کودکان نسبت به درمان پاسخ بسیار خوبی نشان می دهند. همچنین، رفتار و سیر این سرطان در کودکان متفاوت از بزرگسالان است و معمولا پیش آگهی در کودکان بسیار بهتر و امیدبخش تر است.
انواع سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان
پزشکان، سرطان های تیروئید را به چند نوع اصلی تقسیم می کنند:
-
کارسینوم تمایز یافته (Differentiated thyroid carcinoma)
این گروه شامل دو نوع رایج تر است:
- کارسینوم پاپیلاری تیروئید که شایع ترین نوع در میان کودکان بوده و حدود 90 درصد موارد تیروئید در کودکان را تشکیل می دهد.
- کارسینوم فولیکولار تیروئید که حدود 10 درصد موارد را شامل می شود.
هر دو نوع از سلول هایی منشأ می گیرند که به طور طبیعی وظیفه تولید هورمون تیروئید را دارند.
-
کارسینوم مدولاری تیروئید (Medullary thyroid carcinoma)
این نوع بسیار نادر است و از سلول هایی به نام سلول های C منشأ می گیرد که هورمون تیروئید تولید نمی کنند. این نوع معمولا در بزرگسالان دیده می شود، اما در برخی سندرم های ژنتیکی خانوادگی، ممکن است کودکان حتی از دوران نوزادی دچار آن شوند. از جمله این سندرم ها می توان به:
- نئوپلازی متعدد غدد درون ریز نوع ۲ (MEN2)
- سرطان مدولاری تیروئید خانوادگی (FMTC)
اشاره کرد.
-
کارسینوم آناپلاستیک تیروئید (Anaplastic thyroid cancer)
این نوع از سرطان، بسیار تهاجمی و نادر است و تقریبا به طور انحصاری در بزرگسالان دیده می شود.
علائم تیروئید پاپیلاری در کودکان
بیشتر کودکانی که مبتلا به تیروئید پاپیلاری تشخیص داده می شوند، در زمان تشخیص حال عمومی خوبی دارند و ممکن است هیچ نشانه ای از بیماری در خود احساس نکنند. با این حال، برخی علائم تیروئید پاپیلاری در کودکان ممکن است هشداردهنده باشند، از جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- وجود توده یا برجستگی در گردن
- تورم غدد لنفاوی در اطراف گردن
- احساس وجود گیر در گلو هنگام بلع یا در موارد نادر مشکل در بلعیدن غذا
- تغییر صدا یا گرفتگی غیرقابل توضیح
البته باید توجه داشت که بسیاری از این علائم می توانند در اثر بیماری های شایع تر و بی خطرتر نیز رخ دهند، مانند عفونت های ویروسی یا التهاب غدد لنفاوی. بنابراین، اگر کودک شما یکی از این نشانه ها را دارد، بهتر است حتما به پزشک متخصص غدد یا اطفال مراجعه کنید تا علت دقیق مشخص شود.
علت تیروئید پاپیلاری در کودکان
در بیشتر موارد، علت دقیق سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان ناشناخته است. اما پزشکان تعدادی عامل خطر را شناسایی کرده اند که احتمال بروز بیماری را افزایش می دهد. مهم ترین این عوامل عبارت اند از:
- قرار گرفتن در معرض پرتو (اشعه)
کودکانی که در دوران کودکی یا درمان های دیگر (مانند درمان برخی سرطان ها با اشعه) در معرض پرتودرمانی قرار گرفته اند، بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به سرطان تیروئید هستند.
به عنوان مثال، کودکانی که در گذشته به دلیل سرطان خون، لنفوم، تومور مغزی یا نوروبلاستوما تحت پرتودرمانی بوده اند، ممکن است با افزایش احتمال بروز ندول های تیروئید و سرطان تیروئید روبه رو شوند. هرچه سن کودک در زمان تماس با اشعه کمتر باشد، خطر ابتلا بیشتر خواهد بود.
- زمینه های ژنتیکی و ارثی
برخی کودکان به دلیل سندرم های ژنتیکی نادر در معرض خطر بیشتری قرار دارند. این سندرم ها گاهی از والدین به ارث می رسند و گاهی به طور اتفاقی در کودک ظاهر می شوند. از جمله این اختلالات می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سندرم تومور هامارتومای PTEN که ممکن است با نشانه هایی مانند بزرگی سر، ناهنجاری های عروقی، اختلالات رشد عصبی و بروز تومور در اندام هایی چون پوست، پستان، رحم و تیروئید همراه باشد. در این کودکان، خطر ایجاد توده های تیروئید حتی از 6 سالگی وجود دارد.
- سندرم DICER1 که احتمال بروز تومور در ریه، تخمدان، کلیه و تیروئید را افزایش می دهد.
- پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP) که موجب رشد پولیپ های متعدد در دستگاه گوارش و افزایش احتمال سرطان تیروئید می شود.
- سندرم MEN2 که می تواند از کودکی باعث بروز کارسینوم مدولاری تیروئید، تومورهای غده فوق کلیوی و گاهی غده پاراتیروئید شود.
- سرطان مدولاری تیروئید خانوادگی (FMTC) که مشابه MEN2 است اما فقط محدود به تیروئید بوده و سایر غدد را درگیر نمی کند.
تشخیص تیروئید پاپیلاری در کودکان
اولین گام برای درمان مؤثر، تشخیص دقیق و کامل بیماری سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان است. پزشک معمولا پس از معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی، از چند آزمایش و روش تصویربرداری استفاده می کند تا نوع و مرحله بیماری را مشخص کند:
- آزمایش خون: برای بررسی عملکرد طبیعی غده تیروئید و سطح هورمون های T3، T4 و TSH.
- سونوگرافی گردن: بهترین روش تصویربرداری برای بررسی توده های تیروئید است، زیرا بدون استفاده از اشعه و تنها با امواج صوتی، موقعیت و ویژگی های توده را نشان می دهد.
- نمونه برداری با سوزن ظریف (FNA): روشی است که در آن با یک سوزن بسیار باریک، مقدار کمی از بافت توده یا غدد لنفاوی گرفته می شود تا سلول ها از نظر سرطانی بودن بررسی شوند.
- جراحی تشخیصی: اگر نتیجه نمونه برداری قطعی نباشد، گاهی انجام جراحی برای بررسی مستقیم بافت تیروئید لازم می شود.
- سی تی اسکن گردن یا قفسه سینه: در مواردی برای ارزیابی دقیق تر میزان گسترش بیماری یا برنامه ریزی جراحی به کار می رود.
- آزمایش های ژنتیکی: در کودکانی که احتمال زمینه ارثی وجود دارد، آزمایش ژنتیکی کمک می کند تا نوع سندرم و برنامه درمانی مناسب مشخص شود.
در پایان، تیمی از متخصصان غدد، جراحان و آسیب شناسان نتایج را بررسی کرده و با خانواده کودک جلسه ای برگزار می کنند تا برنامه درمانی متناسب با شرایط فردی کودک طراحی شود.
درمان تیروئید پاپیلاری در کودکان
روش های درمان تیروئید پاپیلاری در کودکان
درمان تیروئید پاپیلاری در کودکان بسته به نوع و مرحله بیماری متفاوت است. تیم پزشکی معمولا با ترکیبی از روش های جراحی، درمان دارویی و پیگیری های طولانی مدت، تلاش می کند تا هم سلول های سرطانی به طور کامل از بین بروند و هم عملکرد طبیعی بدن حفظ شود.
- جراحی تیروئید
جراحی، اولین و مهم ترین مرحله درمان سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان است. هدف از عمل جراحی، برداشتن کامل و ایمن بافت سرطانی برای دستیابی به بهترین نتیجه بلندمدت است.
در بیشتر موارد، پزشک تصمیم می گیرد کل غده تیروئید (تیروئیدکتومی کامل) را بردارد و در صورت لزوم، غدد لنفاوی گردن را که احتمال وجود سلول سرطانی دارند، خارج کند. این کار به پزشکان کمک می کند نوع دقیق سرطان و مرحله بیماری را تشخیص دهند و در صورت نیاز، درمان های بعدی را برنامه ریزی کنند.
اگرچه جراحی تیروئید معمولا ایمن است، اما مانند هر عمل دیگری، احتمال عوارضی مانند خون ریزی، آسیب به عصب های حنجره یا افت کلسیم خون وجود دارد. بنابراین بسیار مهم است که این عمل توسط جراح متخصص تیروئید کودکان انجام شود.
در مراکزی مانند مرکز تخصصی تیروئید بیمارستان بوستون، جراحان با تجربه بالا در زمینه تیروئید کودکان فعالیت دارند و تمام مراحل درمان — قبل از جراحی، حین عمل و پس از آن — را به صورت هماهنگ و تیمی انجام می دهند تا ایمنی و موفقیت درمان به حداکثر برسد.
- درمان با ید رادیواکتیو
در برخی موارد، پس از جراحی، پزشک برای از بین بردن سلول های سرطانی باقی مانده در بدن از درمان با ید رادیواکتیو استفاده می کند.
این روش از ویژگی طبیعی سلول های تیروئید استفاده می کند، چون این سلول ها برای عملکرد خود به ید نیاز دارند. ید رادیواکتیو وارد بدن شده و تنها توسط سلول های تیروئید جذب می شود. در نتیجه، سلول های سرطانی باقیمانده — حتی اگر در نقاطی مانند ریه ها یا غدد لنفاوی باشند که امکان جراحی ندارند — از بین می روند.
این درمان معمولا برای انواع کارسینوم های تمایز یافته (پاپیلاری و فولیکولار) استفاده می شود، اما برای کارسینوم مدولاری تیروئید کاربرد ندارد.
در کودکانی که خطر عود بیماری زیاد است، این روش می تواند احتمال بازگشت سرطان تیروئید را کاهش داده و نتایج درمان را بهبود دهد.
- درمان با هورمون های تیروئید
پس از برداشتن کامل تیروئید، بدن دیگر قادر به تولید هورمون های ضروری نیست، بنابراین کودک باید تا پایان عمر داروی جایگزین هورمون تیروئید مصرف کند.
این درمان نه تنها جایگزین هورمون طبیعی بدن است، بلکه در مواردی که خطر عود بیماری وجود دارد، پزشک ممکن است مقدار کمی بیشتر از دوز معمول تجویز کند تا رشد احتمالی سلول های سرطانی باقیمانده مهار شود.
مصرف داروهای تیروئید نیاز به پیگیری منظم و آزمایش خون دوره ای دارد تا دوز مناسب حفظ شود.
- درمان های مولکولی و هدفمند
در کودکانی که به درمان های معمول مانند جراحی و ید رادیواکتیو پاسخ نمی دهند، ممکن است از درمان های مولکولی جدید استفاده شود. این داروها به صورت هدفمند روی ژن ها و مسیرهای رشد سلول های سرطانی اثر می گذارند و مانع گسترش آن ها می شوند.
این نوع درمان ها معمولا در قالب کارآزمایی های بالینی انجام می شوند و در مراکزی مانند مرکز تیروئید بیمارستان بوستون در دسترس هستند.
پیش آگهی تیروئید پاپیلاری در کودکان
خبر خوب برای والدین این است که پیش آگهی تیروئید پاپیلاری در کودکان بسیار عالی است. آمارها نشان می دهد بیش از 95 درصد کودکان مبتلا به سرطان تیروئید، طول عمر طبیعی و کیفیت زندگی خوبی دارند.
هرچند احتمال عود بیماری تیروئید پاپیلاری در کودکان کمی بیشتر از بزرگسالان است، به ویژه در مواردی که سرطان به غدد لنفاوی یا سایر نقاط بدن گسترش یافته باشد، اما حتی در صورت بازگشت بیماری، درمان مجدد معمولا موفقیت آمیز است.
برای پیشگیری از عود، پزشکان ممکن است از درمان های تکمیلی مانند ید رادیواکتیو یا تنظیم دقیق داروهای هورمونی استفاده کنند.
مراقبت های پس از درمان و پیگیری های منظم سرطان تیروئید پاپیلاری در کودکان
پس از درمان اولیه و رسیدن به بهبودی کامل (مرحله خاموشی یا رمیسیون)، همکاری خانواده با تیم پزشکی اهمیت زیادی دارد.
کودک باید هر سال برای بررسی احتمال عود بیماری، تنظیم داروها و ارزیابی عملکرد بدن به پزشک متخصص مراجعه کند.
در مراکز تخصصی مانند مرکز تیروئید بوستون، تیمی از متخصصان شامل:
- غددشناسان کودکان
- جراحان تیروئید
- رادیولوژیست ها و متخصصان پزشکی هسته ای
- روان شناسان و مشاوران ژنتیک
- کارشناسان تغذیه و مددکاران اجتماعی
به صورت هماهنگ، مراقبت جامع و چندبعدی از کودک و خانواده ارائه می دهند.
انتخاب پزشک متخصص برای درمان تیروئید پاپیلاری در کودکان
از آنجا که میزان بروز عوارض جراحی در کودکان ممکن است کمی بیشتر از بزرگسالان باشد، انتخاب جراح باتجربه در زمینه تیروئید کودکان اهمیت فراوانی دارد.
به دلیل رشد آهسته سرطان تیروئید، خانواده ها فرصت دارند تا با بررسی گزینه ها، بهترین جراح و مرکز درمانی را انتخاب کنند یا در صورت نیاز، نظر دوم پزشکی دریافت نمایند.
در مراکزی که جراحان به طور خاص در زمینه تیروئید کودکان فعالیت دارند، نتایج درمانی بهتر و میزان عوارض کمتر است. چنین تخصصی باعث می شود خانواده ها با اطمینان بیشتری بدانند که فرزندشان در دستانی امن و حرفه ای قرار دارد.
سخنی از نی نی تینی
اگرچه شنیدن واژه «سرطان» برای هر پدر و مادری نگران کننده است، اما واقعیت این است که تیروئید پاپیلاری در کودکان از درمان پذیرترین سرطان هاست. تشخیص زودهنگام، انتخاب جراح ماهر و پیگیری منظم پس از درمان، سه رکن اصلی موفقیت در مسیر بهبودی کودک هستند.
اگر تجربه ای از درمان تیروئید پاپیلاری در کودکان دارید یا در مراحل پیگیری درمان هستید، نظرات و سؤالات خود را در بخش دیدگاه ها بنویسید تا با مادران دیگر و متخصصان تبادل تجربه داشته باشید. اشتراک تجربه های شما می تواند به خانواده های دیگر امید و آگاهی بیشتری بدهد.
